ویدیوی نادرست با ادعای صحنه شلیک سامانه پدافندی باور ۳۷۳ به یک جنگنده اف ۱۸ آمریکایی

در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر شده که ادعا می‌شود لحظه شلیک پدافند باور ۳۷۳ ایران به جنگنده اف‌۱۸ آمریکا در آسمان چابهار را نشان می‌دهد (لینک۱، لینک۲، لینک۳، لینک۴، لینک۵).

بررسی این ویدیو نشان می‌دهد تصاویری که برای ساخت ویدیو استفاده شده هیچ‌کدام ربطی به رهگیری جنگنده اف ۱۸ ندارند و تنها مورد مربوط به این رویداد، بخشی از کاور این ویدیو است.

ماجرای این ادعا به دوران جنگ ۴۰ روزه بازمی‌گردد؛ زمانی که ویدئویی از شلیک یک موشک دوش‌پرتاب ضد هوایی (MANPADS) به سوی یک جنگنده F/A-18E/F سوپر هورنت نیروی دریایی آمریکا، در تاریخ ۵ فروردین ۱۴۰۵ از سوی رسانه‌های داخلی منتشر شد. در این رویداد، موشک پدافندی موفق به سرنگونی جنگنده آمریکایی نشد و رسانه‌های داخلی، سپاه پاسداران را مسئول این شلیک معرفی کردند. ما پیش از این در فکت‌نامه در مقاله‌ای جداگانه این ادعا را بررسی کرده و شرح دادیم.

آیا واقعا یک جنگنده آمریکایی بر فراز چابهار سرنگون شده است؟

بر اساس ویدیوها، موشک پدافندی به سمت جنگنده شلیک شده اما عملکرد رهگیری و انفجار موفقی نداشته است و جنگنده بدون نشانه‌های آسیب جدی از منطقه خارج شده است. مشخصا از سامانه پدافندی باور ۳۷۳ هم در این رویداد استفاده نشده‌بود.

در این ویدئو چه می‌بینیم؟

در این فیلم، سه ویدیو مختلف از رهگیری هواگردها به نمایش درآمده است.

مورد نخست مربوط به رهگیری یک جنگنده F-35A آمریکایی در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ است. این رهگیری نیز با استفاده از یک سامانه پدافندی کوتاه‌برد مجهز به سامانه هدایت مادون‌قرمز غیرفعال، مشابه سامانه «مجید»، انجام شده است. پیش از این در فکت‌نامه در مقاله‌ای جداگانه این ادعا را بررسی کرده و شرح دادیم.

مورد دوم به رهگیری یک فروند هواپیمای خودی، احتمالاً از نوع MiG-29UB مربوط می‌شود که پیش‌تر رسانه‌های وابسته به جمهوری اسلامی آن را با عنوان «رهگیری F-15» منتشر کرده بودند. این اتفاق را هم پیشتر در فکت‌نامه بررسی کردیم.

مورد سوم نیز مربوط به رهگیری یک فروند پهپاد MQ-9 است که پیش‌تر با عنوان «رهگیری A-10» منتشر شده بود.

همچنین در ساخت این ویدیو از تصاویر یک بازی رایانه‌ای، احتمالاً بازی War Thunder نیز استفاده شده است.

تاریخ دقیق ضبط ویدیوی مربوط به بخش پدافند باور ۳۷۳ دقیقا مشخص نیست، اما ما سابقه‌ای از انتشار آن حداقل مربوط سه سال پیش پیدا کردیم و از این رو این ویدیو هم پیش از جنگ و احتمالا در جریان یک رزمایش ضبط شده است و ربطی به جنگ اخیر ندارد.

از این رو فکت‌نامه به این ویدیو که با ادعای لحظه شلیک پدافند باور ۳۷۳ ایران به اف‌۱۸ آمریکا در آسمان چابهار منتشر شده نشان «نادرست» می‌دهد.