تکرار ادعاهای بی‌اساس درباره حمله اف-۵ ایرانی به پایگاه آمریکا در کویت

با اتصال نسبی اینترنت در ایران، شماری از روایت‌ها و ادعاهایی که پیش‌تر از سوی رسانه‌های نزدیک به جمهوری اسلامی مطرح شده بودند، بار دیگر در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شده‌اند. یکی از مهم‌ترین این موارد، ادعای حمله یک فروند جنگنده F-5 نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به پایگاه محل استقرار نیروهای آمریکایی در کویت است؛ ادعایی که پس از انتشار گزارشی از سوی شبکه NBC News در برخی رسانه‌ها و حساب‌های نزدیک به جمهوری اسلامی برجسته شد. پیش‌تر نیز جنبه‌های مختلف این ادعا را در فکت‌نامه بررسی کرده بودیم.

در ادامه همین روایت، برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی در اینستاگرام و رسانه‌های ایرانی و خارجی ادعای دیگری را نیز مطرح کردند؛ مبنی بر اینکه در پی حمله ادعایی جنگنده F-5، سامانه‌های پدافند هوایی آمریکا در کویت به اشتباه سه فروند جنگنده F-15E را هدف قرار داده و ساقط کرده‌اند. این ادعا با بازنشر یک ویدیوی تولیدشده با هوش مصنوعی همراه شد؛ سوژه‌ای که دوباره توجه کاربران شبکه‌های اجتماعی را به خود جلب کرد.

در روزهای اول انتشار خبر سرنگونی سه فروند F-15E آمریکایی، رسانه‌های جمهوری اسلامی، آتش پدافند ایران را مسئول سرنگونی دانسته بودند، که ادعایی نادرست است.

بازنشر ادعای حمله اف۵ و سرنگونی اشتباهی سه فروند اف۱۵

همانطور که پیش‌تر به این موضوع و جنبه‌های فنی آن اشاره کردیم، حمله با جت جنگنده نسل سومی مانند F-5E که فاقد هرگونه سیستم تسلیحاتی پیشرفته، جنگ الکترونیک و حتی رادار است، به پایگاهی نظامی که از چترهای مختلف راداری و پدافندی با حمایت هواپیماهای آواکس و جنگنده‌ها برای دفاع بهره می‌برد، امری غیرممکن است. ضمن اینکه تا امروز هیچ جزئیات، مدرک و سندی که این حمله را تایید کند یا دست‌کم مشخص کند این حمله ادعایی در چه تاریخی رخ داده، وجود ندارد. بنابراین فعلا با داده‌های موجود، می‌توان این ادعا را بی‌اساس تلقی و آن را رد کرد.

اما موضوع دیگری که در کنار این ادعا مطرح شده و به‌تازگی مانور بیشتری روی آن داده شده، سرنگونی اشتباهی سه فروند F-15E استرایک ایگل نیروی هوایی آمریکا توسط سامانه‌های پدافندی آمریکایی، به دلیل حمله ادعایی جنگنده F-5 ایرانی است.

با توجه به گزارش‌های متعددی که در رسانه‌های جهان مانند وال استریت ژورنال منتشر شده، این رویداد در تاریخ دوم مارس ۲۰۲۶ (۱۱ اسفند ۱۴۰۴) رخ داد و همزمان با حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران به کویت، سه فروند جنگنده F-15E استرایک ایگل آمریکایی به اشتباه توسط جنگنده‌های F/A-18C/D هورنت نیروی هوایی کویت سرنگون شدند.

دولت کویت مسئولیت این حادثه را پذیرفت و اعلام کرد تحقیقاتی را در این ارتباط آغاز کرده است. در همین زمینه، بسیاری از رسانه‌های معتبر و تخصصی هوانوردی، مانند The Aviationist، احتمال‌هایی مانند بروز مشکل در IFF یا همان سیستم تشخیص دوست از دشمن، استفاده از کدهای اشتباه یا ناکامی در تشخیص بصری را مطرح کرده‌اند، اما تأکید دارند که این موارد هنوز پاسخ قطعی محسوب نمی‌شوند، زیرا نتیجه تحقیقات رسمی تا زمان نگارش این مقاله منتشر نشده است.

از نظر فنی، رسانه‌های تخصصی نظامی The War Zone و The Aviationist هر دو نوشته‌اند که شواهد ویدئویی و نوع آسیب، بیشتر با یک درگیری هوا به هوا و احتمالاً شلیک موشک حرارتی مانند AIM-9 Sidewinder سازگار است، نه الزاماً با شلیک موشک سنگین پدافند زمینی. با این حال، هر دو رسانه تأکید کرده‌اند که گزارش‌ها و ویدئوها باید با احتیاط بررسی شوند و نتیجه نهایی به تحقیقات رسمی بستگی دارد.

بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که سرنگونی سه جنگنده F-15 آمریکا با پدافند خودی، به دلیل حمله هوایی F-5 ایرانی بوده، نشان «نادرست» می‌دهد.