آمار بی‌پایه و اساس ثابتی درباره حضور ۶۰ میلیون نفر در تجمعات حکومتی

امیرحسین ثابتی نماینده، مجلس در گفت‌وگویی با رسانه ویدئویی وضعیت که در تاریخ ۱۲ خرداد ۱۴۰۴ منتشر شده گفته است: «طبق آخرین نظرسنجی‌ها نزدیک ۶۰ میلیون ایرانی حداقل یک بار در این تجمعات خیابانی شرکت کرده‌اند.»

«من کف خیابان که می‌روم، می‌بینم تیپ‌های مختلفی هستند. آدم‌هایی با ظاهر متفاوت کسی عاقل باشد نمی‌تواند بگویید ۶۰ میلیون نفر تندرو توی این مملکت هستند، اگر این ۶۰ میلیون نفر تندرو هستند، یعنی آن ۳۰ میلیون نفر کند رو هستند. توی آخرین نظرسنجی‌ها نزدیک ۶۰ میلیون ایرانی حداقل یک بار در تجمعات خیابانی شرکت کرده‌اند.»

در ادامه این گفت‌وگو بارها روی این عدد ۶۰ میلیون تاکید و گفته می‌شود که روی حساب «نظرسنجی» تجمعات حکومتی، جمهوری اسلامی در داخل کشور ۶۰ میلیون هوادار فعال و -به تعبیری که بارها در مصاحبه تکرار می‌شود- هوادار «تندرو» دارد.

تلاش ما برای پیدا کردن آقای ثابتی و سوال کردن از او درباره مبنای این ادعا بی‌نتیجه ماند، اما سعی کردیم با استناد به اطلاعات و اخبار منتشر شده در رسانه‌ها، نظرسنجی مد نظر او را پیدا کنیم.

در هفته‌های اخیر، رسانه‌ها، بر اساس بعضی نظرسنجی‌ها، آمارهای متفاوتی درباره هواداران حکومت در خیابان منتشر کرده‌اند:

به عنوان نمونه، خبرگزاری فارس در گزارشی به تاریخ ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ نوشته است که بر اساس نتایج «یک نظرسنجی» تا تاریخ ۲۹ فروردین ۵۳درصد شرکت‌کنندگان دست‌کم یک بار در تجمعات شبانه، در دفاع از حکومت شرکت داشته‌اند.

از مشخصات تصویر منتشر شده در گزارش فارس و به طور مشخص لوگوی مندرج در این تصویر، معلوم می‌شود که این نظرسنجی کار «مرکز تحلیل اجتماعی متا» است.

این مرکز خود را «یک موسسه علمی-پژوهشی بخش خصوصی و مستقل» معرفی می‌کند که «در حوزه افکارسنجی، گردآوری داده‌های طولی و تحقیقات بازار» فعالیت می‌کند.

حساب اینستاگرام این مرکز اطلاعات در پستی به نتایج این نظرسنجی اشاره کرده و نوشته است:

«این نظرسنجی در ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ از ۱۱۱۸ نفر از ایرانیان بالای ۱۸ سال سراسر کشور و در بستر پانل ملی متا انجام شده است.»

«پانل ملی متا» در واقع یک پلتفرم جایگزین نظرسنجی از یک جمعیت ۲۰ هزار نفری ثابت است که از اقشار، سنین و جغرافیاهای گوناگون سراسر ایران جمع‌آوری و هویت، دموگرافی آنها از قبل راستی‌آمایی شده است. بنابراین تا اینجای کار مشخص است که برای این نظرسنجی، جمعیت حدود ۶ درصد کل جمعیت پانل در بستر آنلاین در این نظرسنجی شرکت‌ کرده‌اند و ۵۳ درصد آنها اعلام کرده‌اند که در تجمعات شبانه شرکت کرده‌اند.

صرف نظر از اعتبار علمی این نظرسنجی، حتی اگر نتیجه را قابل تعمیم بدانیم و آن را به کل جمعیت بالای ۱۸ سال تعمیم دهیم به جمعیتی حدود ۳۴ میلیون نفر می‌رسیم. طبق آخرین برآوردهای جمعیتی آماری مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۵ جمعیت بالای ۱۵ سال ایران حدود ۶۸ میلیون نفر و جمعیت بالای ۱۸ سال نهایتا حدود ۶۵ میلیون نفر است. با این حساب نسبت ۵۳ درصد از کل جمعیت بالای ۱۸ سال، عددی بین ۳۴ تا ۳۵ میلیون نفر است که به اختلاف بسیار زیادی با عدد ادعایی ۶۰ میلیون دارد.

این عدد را می‌توان در اظهارات مشابهی که دیگر مسئولان نظام جمهوری اسلامی اعلام کرده‌اند نیز یافت؛ ادعاهایی که مشخص نیست منبع آنها چیست اما حتی همان هم با عدد ۶۰ میلیون نفر، اختلاف زیادی دارد.

به عنوان مثال، علی عبدالله خانی، قائم مقام معاون راهبردی رئیس جمهور در یک کنفرانس خبری، به عدد ۴۰ میلیون نفر اشاره می‌کند. جدا از دقت و درستی این ادعا، همین عدد هم با آنچه امیرحسین ثابتی می‌گوید، ۲۰ میلیون نفر اختلاف دارد.

اما به جز این اعداد و ارقام دیگری نیز در رسانه‌ها مطرح شده است. مثلا پایگاه خبری جماران در گزارشی به تاریخ ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ نوشته است:‌

«بر اساس نظرسنجی مرکز تحقیقات صدا و سیما که در روزهای ۹ و ۱۰ فروردین ماه در تهران و ۳۲ مرکز استان کشور به صورت حضوری و در بین افراد بالای ۱۵ سال ساکن این مراکز انجام شده است: ۴۸.۳ درصد از پاسخگویان اعلام کرده اند که در تجمعات شبانه یا کاروان های خودرویی که از آغاز تهاجم رژیم صهیونی و آمریکای جنایتکار علیه ایران اسلامی، هر شب در شهرها و روستاهای کشور برگزار می شود شرکت کرده‌اند.»

قاعدتا فکت‌نامه، به دلیل محدودیت دسترسی به اطلاعات نمی‌تواند اعتبار این نظرسنجی‌ها را تایید یا رد کند، اما آنچه مشخص است این اعداد و ارقام، در مقیاس جمعیت ایران بسیار بزرگ و اغراق‌شده به نظر می‌رسند. این در حالی است که انتشار آمارهای اغراق‌شده درباره هواداران حکومت در ایران بی‌سابقه نیست.

فکت‌نامه بارها ادعای شرکت چند ده میلیونی هواداران حکومت در راهپیمایی‌ها را درستی‌سنجی کرده و و به دلایل منطقی آنها را رد کرده است.

به تازگی در گزارش دیگری نیز صحت ادعای شرکت بیش از ۳۰ میلیون نفر در پویش «جان‌فدا» که برای حمایت از حکومت جمهوری اسلامی به راه افتاده است را نادرست ارزیابی کرده است.

در همین راستا می‌توان نظرسنجی‌های داخلی درباره حضور چند ده میلیونی مردم در تجمعات شبانه را نیز تفسیر کرد، اما خارج از این حتی اگر این نظرسنجی‌ها را درست هم فرض کنیم، باز هم نتایج به دست آمده فاصله بسیار زیادی با ادعای «۶۰ میلیونی» امیرحسین ثابتی دارد.

به همین دلیل فکت‌نامه، به دلیل اغراق بیش از حد به این ادعا که «نزدیک ۶۰ میلیون ایرانی حداقل یک بار در این تجمعات خیابانی شرکت کرده‌اند» نشان شاخ‌دار می‌دهد.