چرا آمار ۳۰ میلیونی پویش «جان‌فدا» عددسازی است؟

مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی می‌گویند تا روز سوم اردیبهشت ۱۴۰۵، بیش از ۳۰ میلیون ایرانی به پویش «جان‌فدا» پیوسته‌اند. (خبرگزاری صدا و سیما، مهر، خبر نیمروزی صدا و سیما، اظهارات پزشکیان، اظهارات قالیباف). در ماه‌های اخیر، واژه «جانفدا» و «جانفدای میهن» در فضای اجتماعی و سیاسی ایران برای کشته‌‌شده‌های اعتراضات دی ۱۴۰۴ زیاد به کار رفته است. به همین خاطر، انتخاب عنوان «جانفدا» و «جان‌فدا برای ایران» برای کارزار اعلام حمایت از جمهوری اسلامی، نمی‌تواند اتفاقی باشد.

مبنای این ادعا شمارشگری است که در سایت janfada.ir نشان داده می‌شود. این شمارشگر مدعی است که عدد نمایش داده شده، تعداد موارد ثبت نام در پویش «جان‌فدا» از طریق این وب‌سایت و سایر سامانه‌هایی است که به منظور ثبت نام داوطلبان بالای ۱۲ سال برای پیوستن به پویش «جان‌فدا» راه‌اندازی شده‌اند. به طور مشخص چنانکه در اخبار و گزارش‌ منابع و رسانه‌های حکومتی گفته شده به جز سایت اصلی، سایت janfada.net برای خارج از کشور، سامانه‌های پیامکی و تلفنی و همچنین پایگاه‌هایی برای ثبت نام حضوری در این پویش تدارک دیده شده‌اند.

به جز عدد شمارشگر، هیچ اطلاعات دیگری درباره نحوه کار یا شمارش این پویش وجود ندارد. هیچ راهی برای تماس با گردانندگان پویش «جان‌فدا» و سوال درباره نحوه عملکرد سامانه و سیستم شمارش افراد معرفی نشده و تاکنون هیچ گزارش رسمی حاوی اطلاعات قابل راستی‌آزمایی از این پویش ارائه نشده است.

این سامانه، به احتمال زیاد کار «قرارگاه فرهنگی و اجتماعی قرب بقیه‌الله»، از نهادهای فرهنگی وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. به طور مشخص می‌توان به گفت‌وگوی ویژه (لینک بایگانی) صدا و سیما با ساسان زارع، معاون هماهنگ‌کننده قرارگاه قرب بقیه‌ا‌الله اشاره کرد که در این گفت‌وگو، به عنوان سخنگوی پویش «جان‌فدا» معرفی شده است.

آقای زارع در این مصاحبه، به جز یک سری اعداد کلی، توضیحی درباره جزئیات عملکرد سامانه «جان‌فدا» ارائه نمی‌کند. او دو روز پیش از این نیز در گفت‌وگو با شبکه افق صرفا آمارهایی در این باره ارائه کرده و مدعی ثبت ۷ میلیون کامنت شده بود که می‌گفت ۴ میلیون آنها پس از تایید، در سایت به نمایش درآمده‌اند. تلاش‌های ما برای پیدا کردن ردی از این فرد یا سایر افراد مرتبط با سامانه «جان‌فدا» و پرسش درباره این آمار و نحوه عملکرد این سامانه، تاکنون بی‌نتیجه مانده است.

۳۰ میلیون نفر یعنی چه؟

۳۰ میلیون نفر، در مقیاس جمعیت ایران عدد بسیار بزرگی است. این پویش به گفته خود برای ثبت‌نام افراد بالای ۱۲ سال طراحی شده است که طبق برآوردهای جمعیتی، حدود ۶۰ میلیون نفر می‌شود. در صورتی آمار ۳۰ میلیون «جان‌فدا» می‌تواند درست باشد که بپذیریم از هر دو ایرانی بالای ۱۲ سال، یک نفر به این پویش پیوسته است؛‌ آن هم در شرایطی که با بالا گرفتن تنش‌های سیاسی و اجتماعی داخل ایران و سرکوب بی‌سابقه بزرگ‌ترین اعتراض‌های مردمی، روابط میان بخش‌هایی از جامعه با حکومت خوب به نظر نمی‌رسد.

به طور مشخص سه ماه پیش از راه‌اندازی این پویش، در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه ۱۴۰۴ هزاران نفر از معترضان که در اعتراض به حکومت به خیابان‌ها آمده بودند، به دست نیروهای امنیتی و ماموران سپاه پاسداران کشته شدند؛ قربانیانی که در ادبیات معترضان و رسانه‌های مخالف حکومت ایران به عناوینی مانند «جان‌فدا» و «جاویدنام» معرفی می‌شدند و حالا به فاصله کوتاهی پس از وقایع دی‌ماه، سپاه که در آن زمان مسئول سرکوب و کشتار معترضان بود، مسئول راه‌اندازی کارزاری شده که عنوان آن را «جان‌فدا» گذاشته است.

با اینکه سیر تحولات ایران بسیار سریع است، اما سخت می‌توان باور کرد در این شرایط بیش از نیمی از جمعیت ایران به چنین کارزاری برای دفاع از حکومت جمهوری اسلامی و سپاه پیوسته باشند.

ایرادهای فنی

اما صرف‌نظر از این ابهام‌های منطقی، اعتبار این آمار از نظر فنی هم در فضای عمومی و شبکه‌های اجتماعی زیر سوال رفته است. به طور مشخص می‌توان به دو ایراد مهم اشاره کرد که هر دو از سوی علی شریفی‌زارچی، استادیار بیوانفورماتیک دانشگاه صنعتی شریف، مطرح شده‌اند:

۱- ابهام درباره تعداد رکوردهای ثبت شده در سایت

ایراد اول بر اساس داده‌های استخراج‌شده از بک‌اند نمایشگر کامنت‌های سایت janfada.ir بود. وقتی روی صفحه مرورگر کلیک راست کنیم، با انتخاب inspect می‌توان عملکرد سایت و جریان رفت و برگشت اطلاعات قابل مشاهده در صفحه را ردگیری و با دستورهایی آنها را استخراج کرد.

آقای شریفی زارچی در پست (لینک بایگانی) خود در شبکه X توضیح داد که بعد از استخراج اطلاعات به این نتیجه رسیده که تعداد موارد ثبت نام در سایت «جان‌فدا» کمتر از ۴ میلیون نفر است. او برای اثبات حرف خود از مخاطبان دعوت کرد دستور بازخوانی داده‌های خام صفحه کامنت‌های وب سایت janfad.ir را به شرح زیر اجرا کنند. با اجرای این درخواست، فایل داده‌ کامنت‌های نمایش داده شده در قالب json fi به نمایش درمی‌آید.

curl -s 'https://janfadaa.ir/ajax' --data-raw 'action=getComments' | jq

تصویر نتیجه اجرای این دستور در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد روز ۸ اردیبهشت است که نشان می‌دهد شماره id آخرین کامنت به نمایش درآمده در سایت، ۳,۹۵۲,۶۷۳ است.

بعد از انتشار این توییت گروهی از هواداران حکومت ایران در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، روش تحقیق و اعتبار گفته‌های آقای شریفی زارچی را زیر سوال بردند. با این استدلال که شناسه id به دست آمده در واقع شماره کامنت‌ها است، نه تعداد رکوردهای ثبت نام در سامانه «جان‌فدا».

بعد از بالا گرفتن انتقادها، علی شریفی‌ زارچی اسناد و مدارک خود را روی Github منتشر کرد و آن را در دسترس عموم قرار داد. این اسناد شامل دو فایل توضیحات به زبان فارسی و انگلیسی است که در آنها توضیحات فنی و توضیحات عمومی و نتایج کلی شرح داده شده است. دو فایل پایتون هم برای بیرون کشیدن کامنت‌های منتشرشده روی سایت و یک فایل json شامل اطلاعات ۱۶۵۴ کامنتی که از بعدازظهر ۸ فروردین تا ۵ اردیبهشت روی سایت، اسناد دیگری بودند که منتشر شده‌اند. این فایل json در واقع همان فایلی است که در آن شناسه id و تاریخ و متن کامنت‌ها در آن در دسترس قرار دارد.

صرف‌نظر از محتوای کامنت‌ها که می‌توان در فرصت دیگری به آنها پرداخت، در اینجا آنچه اهمیت دارد، شناسه id است که از عدد ۱۱۷ در تاریخ ۸ فروردین ساعت ۱۴:۰۸ شروع می‌شود و سپس با یک جهش ناگهانی در ردیف دوم به ۱,۸۰۳,۸۲۷ می‌رسد که تاریخ آن مربوط به ۱۹ فروردین ساعت ۱۶:۱۶ دقیقه است. این عدد به همین ترتیب بالا می‌آید تا در ۵ اردیبهشت به ۳,۹۱۳,۷۷۷ می‌رسد.

مخالفان شریفی زارچی می‌گویند این شناسه، تعداد کامنت‌ها را نشان می‌دهد و نه تعداد شرکت‌کنندگان در کارزار را. مثلا روزنامه اینترنتی فراز در گزارشی که می‌گوید با مشورت برنامه‌نویس‌های متخصص تهیه شده، ضمن تایید اصالت داده‌های آقای شریفی زارچی، نتیجه‌گیری او را اشتباه می‌داند.

تصاویر منتشر شده در گزارش روزنامه اینترنتی فراز

این روزنامه اینترنتی با استناد به تصاویر بالا که از سورس صفحه سایت «جان‌فدا» گرفته شده، می‌‌نویسد:‌

«اگر با دقت به تصاویری که دیتای فنی پشت سایت را نشان می‌دهد دقت کنید متوجه می‌شوید که در پاسخ‌ها هیچ شناسه یا اعدادی که نشان از شناسه کاربری داشته باشد وجود ندارد. در واقع در هنگام ثبت نام در پویش جان فدا سایت مذکور هیچ شناسه کاربری به کاربر جدید اختصاص نمی‌دهد و به تبع چیزی هم به او نشان نمیدهد در نتیجه شناسه کاربری که زارچی به آن اشاره کرده است، شناسه کاربری مربوط به کامنتهای منتشر شده است نه شناسه کاربری افراد ثبت نام شده.»

این تصاویر البته تصاویر اختصاصی از پشت پرده سایت نیستند، بلکه همان اطلاعات بازی هستند که در دسترس عموم قرار دارند و جریان رفت و برگشت اطلاعات را، چنانکه که در صفحه دیده می‌شوند، نشان می‌دهد. نکته اصلی اما اینجا است که در ساختار فعلی سایت، نیازی به وجود شناسه جداگانه برای کامنت‌ها وجود ندارد و قاعدتا شناسه کاربری و شناسه کامنت، یکی هستند.

اطلاعات ثبت‌نام‌کنندگان در یک دیتابیس ذخیره می‌شود و برای هر مورد ثبت‌نام، یک ردیف با یک شناسه مجزا تعریف می‌شود که معمولا از یک عدد پایه (می‌تواند صفر یا هر عدد دیگری باشد) یک به یک اضافه می‌شود. این شناسه بعدا برای نمایش اطلاعات ثبت‌نام‌کنندگان استفاده می‌شود به این صورت که هر اطلاعاتی که در صفحه مرورگر به نمایش در می‌آید، اگر مرتبط با مشخصات ثبت‌نام‌کنندگان باشد، از دیتابیس فراخوانده می‌شود.

در صفحه اصلی سایت «جان‌فدا» هیچ اطلاعاتی دیده نمی‌شود که نیازی به فراخوان از دیتابیس باشد. صرفا افراد مشخصات خود را وارد می‌کنند و پس از تایید ثبت نام تنها این متن به نمایش در می‌آید: «درخواست شما با موفقیت ارسال شد». برای نشان دادن این متن روی صفحه کامپیوتر نیازی به فراخوان چیزی از دیتابیس نیست، برای همین برای استخراج اطلاعات از صفحه دیگری استفاده شده است: صفحه کامنت‌ها. در این صفحه کامنت‌ها، برای نمایش هر کامنت، باید شناسه آن فراخوانده شود که قاعدتا این شناسه، چیزی جز شناسه‌ ثبت‌نام نیست. در واقع با دستور ساده‌ای هر شناسه‌ای که کامنت تایید شده دارد، فراخوانده می‌شود.

برای این کار نیازی به شناسه مجزا نیست. وقتی کاربر فقط یک بار، آن هم هنگام ثبت نام کامنت می‌گذارد منطقی آن است که در فرایند طراحی داده (Data Design) تنها یک ویژگی (attribute) برای هر کاربر در نظر گرفته شود و از ایجاد دو جدول جداگانه با شناسه‌های مختلف پرهیز شود. در واقع ایجاد یک شناسه مجزا، کار اضافی و غیر کاربردی است. درست مثل اینکه برای پر کردن یک فرم دستی ساده دو ستونی (شناسه و کامنت) از پرکننده فرم بخواهیم دو شماره ردیف مسلسل وارد کند.

اگر قرار به فراخوان کامنت باشد، به راحتی می‌توان آن را با یک شناسه انجام داد که هم شناسه ثبت نام است و هم شناسه کامنت. در کد پشت سایت یک دستور یک یا دو خطی ساده برای فراخوانی کامنت‌ها کافی است. برای هر id اگر کامنت داشته باشد و آن کامنت بر اساس دستورالعملی که از قبل تعریف شده، تایید شده باشد،‌ آن کامنت روی سایت نشان داده شود.

وجود شناسه مجزا برای کامنت، در سایت‌های تعاملی متداول است. مثلا وقتی کاربران می‌توانند کامنت‌های مختلف بگذارند، ادیت کنند یا به کامنت‌های دیگران واکنش نشان می‌دهند، در این صورت وجود شناسه کامنت منطقی است، اما تعبیه آن برای عملکرد بسیار ساده‌ای مثل ثبت نام پویش «جان‌فدا» و نمایش گزیده تایید شده کامنت‌ها، به هیچ عنوان توجیه منطقی ندارد. دیتابیس ساده‌ای که هر ردیف داده فقط با دو باکس ورودی ثبت می‌شود و خروجی آن یک شمارشگر و یک صفحه نمایش کامنت‌های تایید شده است، به هیچ عنوان توجیه منطقی ندارد. البته این موضوع روی کاغذ غیرممکن نیست، اما بعید و دور از ذهن است.

یا در یک نمونه دیگر می‌توان به گزارش (لینک بایگانی) خبرگزاری تسنیم با عنوان کنایه‌آمیز «پشت پرده حمله به آمار ۳۰ میلیونی جان‌فدا/ چرا بعضی‌ها زار می‌زنند؟» اشاره کرد که در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ منتشر شد. در این گزارش هم به طور خلاصه سه ایراد به ادعای شریفی زارچی مطرح شده که هیچ کدام ایرادهای معتبری نیستند.

۱- «اشتباه گرفتن شناسه کامنت با شناسه کاربر» که در بالا مفصل به آن اشاره شد.

۲- «اشتباه دوم: نادیده گرفتن صفحه‌بندی (Pagination) و بازخوانی کامنت‌های اخیر، نه همه کامنت‌ها»؛ که این ایراد هم وارد نیست، چون اولا دستور اول curl برای گرفتن نمونه اول بوده، بعد در کد پایتون منتشر شده در Github برنامه لازم برای رد کردن پوینترها و استخراج کامنت‌های نمایش داده شده، ارائه شده است.

۳- «اشتباه سوم: فرض پیوسته بودن شناسه‌ها» با این مضمون که چرا آقای شریفی زارچی فرض کرده شماره‌ها باید پشت سر هم باشند؛ که این ایراد هم وارد نیست. به طور طبیعی شناسه رکوردهای ثبت نام پشت سر هم هستند، اما اگر وقتی شناسه کاربرانی که کامنت تایید شده دارند نشان داده می‌شود، اعداد با فاصله پشت سر هم قرار می‌گیرند. یعنی در بالاترین حالت ممکن تعداد موارد ثبت نام، همان تعدادی است که نشان داده شده است.

۴- مشکل عدم قابلیت بازتولید (تکرارپذیری)، که ایراد گرفته شده که چرا بعد از اجرای کد سرور خطای 403 یا 404 برمی‌گرداند. یعنی اندپوینت مورد نظر دیگر فعال نیست یا مسدود شده است. این ایراد به گردانندگان سایت مرتبط است و اتفاقا شبهه‌ی کم بودن آمار ثبت نام را تقویت می‌کند، به این معنی که چرا بعد از مطرح شدن استدلال‌های شریفی زارچی، سایت مختل می‌شود و فرایند گزارش‌دهی از ثبت رکوردهای جدید در آن متوقف می‌گردد.

البته شدت و حدت انتقادها به شریفی زارچی بسیار گسترده است. از واکنش‌های توهین‌آمیز‌ برخی روزنامه‌نگاران تا اظهارات معاون «قرارگاه فرهنگی و اجتماعی قرب بقیه‌الله» و سخنگوی پویش «جان‌فدا» در گفت‌وگو با شبکه افق، که در حال ارائه آمارهای عجیب و غریب از تعداد کامنت‌ها، این گزاره را تکرار می‌کند که «استاد هوش مصنوعی تعداد کامنت‌ها را با تعداد ثبت‌نام‌ها اشتباه گرفته».

از سوی دیگر، در شرایطی که پیش‌تر صحبت از ۳۰ میلیون امضا و ۴ میلیون کامنت بود، اما سخنگوی پویش ناگهان آمار کامنت‌ها را تا ۷ میلیون عدد بالا می‌برد؛ هرچند در واقعیت به جز یک شمارشگر و عدد کلی، هیچ سندی برای تایید ادعای حقیقت داشتن این آمار ارائه نشده است. این در حالی است که وقتی صحت آمار ۳۰ میلیون امضا با دلایل منطقی زیر سوال رفته، حداقل انتظار این است که برای رفع ابهام، داده‌های این پویش، با حذف اطلاعات شخصی منتشر شود. در این صورت می‌توان با تطبیق آمار تجمیعی و زمان ثبت نام و تطبیق دادن آن با نشانه‌ها و شواهد دیگر درباره امکان درست بودن این آمار، با اطمینان بیشتری قضاوت کرد.

از این فراتر شواهد و قرائن دیگری وجود دارند که احتمال واقعی نبودن آمار و عددسازی را بالاتر می‌برند.

۲- الگوی ثابت و خطی عددسازی

روز پنجم اردیبهشت ۱۴۰۵، سه روز بعد از توییت اول، پست (لینک بایگانی) دیگری از علی شریفی زارچی در شبکه اجتماعی X خبرساز شد. او با استفاده از داده‌های منتشر شده در اخبار لحظه‌ای خبرگزاری مهر در فاصله روزهای ۱۰ تا ۲۶ فروردین، نموداری ترسیم کرد که نشان می‌داد، آمار پویش «جان‌فدا»، در این فاصله ۱۷ روزه، با یک شیب ثابت افزایش پیدا کرده است.

نباید فراموش کرد این پویش در گروه‌های سازمان‌یافته هوادار به راه افتاده و انتظار می‌رود اعضای پایگاه‌های بسیج و هواداران فعال حکومت که در تجمعات شبانه و جلسات مداحی حضور دارند، در همان ساعات اولیه ثبت نام کنند. سازوکار بسیار ساده ثبت نام، مثل برقراری میزهای ثبت نام در تجمعات خیابانی یا برقراری امکان ثبت نام با ارسال یک عدد به یک شماره هم به این وضعیت دامن می‌زند. با توجه به ارسال گسترده پیامک‌های در روزهای ۸ و ۹ فروردین، انتظار می‌رود کسانی که به طور فعال از حکومت جمهوری اسلامی حمایت می‌کنند، بلافاصله در پویش ثبت نام کنند. در چنین شرایطی انتظار طبیعی این است که نمودار در همان ابتدا با شیب تندی بالا رود و پس از آن با شیب کمتری ادامه پیدا کند. اما تصویر بالا نشان می‌دهد طی دو هفته عددها بدون اعتنا به متغیرهای محیطی مثل تبلیغات، وقایع مهم، تعطیلی‌ها و… با شیب ثابتی زیاد می‌شوند، در حالی که این طبیعی نیست.

داده‌های آقای شریفی زارچی از روز ۱۰ تا روز ۲۶ فروردین است. ما برای اطمینان بازه زمانی را بر اساس ۶ رکورد ثبت شده در روزهای ۸، ۹ و ۲۸ و ۳۰ فروردین و ۲ و ۴ اردیبهشت به روز کردیم. با اضافه شدن داده‌های جدید مشخص می‌شود از ابتدای شروع این پویش در روز ۸ فروردین تا روز ۲۶ فروردین نمودار با یک شتاب خطی ثابت بالا آمده است. ناگهان از روز ۲۶ شیب نمودار عوض می‌شود اما باز هم نه به صورت منحنی بلکه مجددا با شیب ثابت ادامه پیدا می‌کند. در واقع نمودار از نقطه‌ای به بعد فقط تغییر مسیر می‌دهد و از یک شیب تند ثابت به یک شیب کند ثابت عوض می‌شود که باز هم نمی‌توان آن را طبیعی ارزیابی کرد.

باید تاکید کرد تعداد رکوردهای این نمودار زیاد نیست، اما باز هم الگوی خطی همچنان به راحتی قابل تشخیص است.

برای اطمینان، داده‌های ۱۶۵۴ کامنتی را که آقای شریفی زارچی در Github منتشر کرده بود روی نمودار بردیم تا ببینیم نحوه توزیع آنها چگونه است. در نمودار زیر، محور افقی زمان و محور عمودی شناسه id است. چنانکه مفصل توضیح داده شد، به گمان محکم id همان شناسه ثبت‌ نام و در واقع تعداد موارد ثبت‌نام شده در پویش «جان‌فدا» است.

باید تأکید کرد داده‌های این ۱۶۵۶ رکورد از ۱۹ فروردین به بعد است، اما در همین روزها هم می‌توان تغییرات و نوسان‌ها را مشاهده کرد.

تفاوت میان این نمودار با نموداری که به عدد ۳۰ میلیون می‌رسد به وضوح آشکار است. در نمودار پایین نشانه‌های طبیعی مثل بالا و پایین رفتن، نویزها به وضوح قابل مشاهده است، در حالی که در نمودار بالا عددها روی شیب ثابت خطی افزایش پیدا می‌کنند.

آمار واقعی چقدر است؟

تا اینجای کار می‌توان با اطمینان بالا گفت، آمار ۳۰ میلیون ساختگی و عددسازی است، اما آیا به این معنی است که آمار واقعی ثبت‌نام‌کنندگان پویش «جان‌فدا» نه ۳۰ میلیون، بلکه در واقعیت حدود ۴ میلیون نفر است؟

خیر. ابهام بزرگ دیگری وجود دارد که نشان می‌دهد آمار واقعی باید به مراتب از این هم کمتر باشد.

برای ثبت‌نام در پویش «جان‌فدا» کافی است هر کس تنها یک شماره تلفن و برای سامانه خارج از کشور آدرس ایمیل وارد کند. بقیه بخش‌ها، مانند نام، استان/ کشور و نظرات اختیاری است. بعد از ورود شماره تلفن یا ایمیل، یک کد به صورت پیامک یا ایمیل ارسال می‌شود و بعد از وارد کردن کد این پیام روی صفحه نمایش دیده می‌شود که «درخواست شما با موفقیت ثبت شد».

سمت راست: تصویری از صفحه ثبت نام janfada.ir که کاظم جلالی سفیر ایران در روسیه منتشر کرده است.سمت چپ: تصویری از صفحه‌ نام janfada.net که نویسنده این درستی‌سنجی برای امتحان ثبت نام کرده است.

تا اینجای کار مشخص است که هر کس می‌تواند به تعداد خط‌های تلفن یا ایمیل‌هایی که دارد در این پویش ثبت نام کند.

ما برای اطمینان، خودمان هم در سامانه خارج از کشور ثبت نام کردیم تا ببینیم سیستم چگونه کار می‌کند. در مرحله اول بعد از دریافت ایمیل، پیام آمد که ثبت نام انجام شده است. ما دسترسی به کد وب‌سایت janfada نداریم و نمی‌توانیم با قطعیت بگوییم که دیتابیس سایت چگونه کار می‌کند. احتمالا هر شناسه کاربر پس از ارسال ایمیل وارد کردن کد تایید، یک شماره جدید اضافه می‌شود؛ اما اگر هر یک نفر از چند شماره تلفن و ایمیل یا ترکیبی از آنها استفاده کند،‌ به راحتی می‌تواند چند بار به این پویش بپیوندد. در واقع این سامانه به افراد اجازه می‌دهد با استفاده از چند ایمیل و چند تلفن بیش از یک بار در این سامانه ثبت‌نام کنند.

آنچه مسلم است، تعداد واقعی ثبت‌نام کنندگان در این سامانه کمتر از ۴ میلیون نفر است، اما اینکه دقیقا چقدر است، مشخص نیست. به هر حال گروه‌های ذی‌نفع و گردانندگان پویش تا اینجای کار برای زیاد نشان دادن آمار دست به عددسازی کرده‌اند. از آمار عجیب ۷ میلیون کامنت سخنگوی این پویش تا تلاش عددسازی بر اساس الگوهای خطی و ثابت.

مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی می‌گویند بیش از ۳۰ میلیون ایرانی بالای ۱۲ سال، در حمایت از جمهوری اسلامی و رهبر آن به پویش «جان‌فدا» پیوسته‌اند. بانی این کمپین قرب بقیه‌الله سپاه پاسداران است که از روز ۸ فروردین سامانه‌های آنلاین، پیامکی و حضوری برای ثبت نام در این پویش راه‌اندازی کرده است.

دلایل منطقی و شواهد آشکاری وجود دارد که ثابت می‌کند این آمار در واقع عددسازی است و اعتباری ندارد

۱- ۳۰ میلیون عدد بسیار بزرگی در مقیاس جمعیت ایران و معادل نیمی از جمعیت بالای ۱۲ سال است. با وجود تنش‌های سیاسی و اعتراضات بزرگ سال‌های اخیر بعید است چنین نسبتی، به صورت داوطلبانه از حکومت حمایت علنی بکنند.

۲- سازوکار تعیین شده برای ثبت‌نام در این پویش به گونه‌ای است که هر کدام از هواداران حکومت می‌توانند به تعداد شماره‌های تلفن و آدرس ایمیل در این پویش ثبت نام کنند.

۳- تاکنون هیچ سندی در تایید این آمار منتشر نشده است. استناد مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی به یک شمارشگر در وب سایت این سامانه است که مشخص نیست چگونه کار می‌کند، در حالی که گردانندگان این پویش می‌توانند به راحتی، داده‌های ثبت‌نام را، با رعایت حریم خصوصی کاربران، به صورت عمومی منتشر کنند و آمار خود را در معرض راستی‌آزمایی قرار دهند.

۴- با وجود عدم انتشار گزارش رسمی، اما شواهد و قرائن نشان می‌دهند، آمارهای اعلام شده هیچ مبنایی ندارند و صرفا عددسازی بر اساس الگوهای ثابت از پیش تعیین‌شده‌اند.

پیش از این علی شریفی‌زارچی استاد دانشگاه شریف با تحلیل داده‌های خام (بک‌اند) و انتشار اسناد سایت نشان داده بود شناسه (ID) آخرین کامنت منتشر شده در سایت کمتر از ۴ میلیون است و قطعا جمعیت این پویش به مراتب کمتر از این است. با این حال برخی هواداران حکومت و مخالفان او این تحلیل را معتبر نمی‌دانند و می‌گویند عدد ۴ میلیون، شناسه کامنت‌ها است، نه تعداد کاربران. بدون دسترسی به کد سایت نمی‌توان اظهار نظر قطعی کرد، اما بررسی‌های فنی فکت‌نامه از ساختار سایت «جان‌فدا» نشان می‌دهد حرف شریفی زارچی، به احتمال قریب به یقین درست است.

۵- گردانندگان پویش «جان‌فدا» تاکنون از ارائه آمار این کمپین سر باز زده‌اند، با این حال هم تحقیقات شریفی زارچی و هم تحقیقات مستقل فکت‌نامه، بر اساس گزارش‌های روزانه رسانه‌ها نشان می‌دهد الگوی تغییرات آماری در این پویش خطی است، به گونه‌ای که تعداد شرکت‌کنندگان در این پویش به یک نسبت ثابت در طول زمان افزایش پیدا می‌کند.

این پدیده‌ یکی دیگر از نشانه‌های جدی عددسازی در پویش «جان‌فدا» است، در حالی که انتظار می‌رود در یک پویش سازمان‌یافته در سپاه پاسداران، اعضای پایگاه‌های بسیج و هواداران فعال حکومت در همان ساعات اولیه ثبت نام کنند، سازوکار بسیار ساده ثبت نام کنند. یا اینکه انتظار می‌رود در زمان اوج‌گیری تبلیغات یا وقایع مهم یا در روزهای هفته آمار ثبت نام بالا و پایین برود، اما نکته عجیب این است که نمودار بدون اعتنا به این وقایع به صورت خطی و با شتاب ثابت در طول زمان رو به افزایش است و ناگهان از روز ۲۶ فروردین صرف تغییر جهت می‌دهد و باز هم با یک شیب ثابت افزایش پیدا می‌کند.

با این اوصاف فکت‌نامه بر اساس دلایل شرح داده شده به این ادعا که «بیش از ۳۰ میلیون نفر در سامانه «جان‌فدا» ثبت نام کرده‌اند» نشان نادرست می‌دهد.