مجموعه ادعاهای نادرست کیهان درباره بحرین

روزنامه کیهان در شماره روز ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ خود نوشت که مردم بحرین خودشان را ایرانی می‌دانند، به زبان فارسی حرف می‌زنند و خواستار الحاق به ایران هستند.

کیهان این ادعا را در واکنش به «شکایت بحرین از جمهوری اسلامی ایران به سازمان ملل» منتشر کرده و نوشته است:

«دولت بحرین از جمهوری اسلامی ایران به سازمان ملل شکایت کرده و مدعی شده که ایران در امور داخلی بحرین دخالت می‌کند.

اولا بحرین متعلق به ایران است و مردم آن سامان خودشان را ایرانی می‌دانند. به زبان فارسی حرف می‌زنند و خواستار الحاق به وطن اصلی خود هستند.

ثانیاً، حاکمان دست‌نشانده بحرین، خاک این جزیره ایرانی را برای حمله نظامی به ایران در اختیار آمریکا و رژیم صهیونیستی گذاشته‌اند. بنابراین، علاوه‌ بر خلع ید، باید محاکمه و مجازات هم بشوند».

موضوع شکایت بحرین چیست؟

روز ۷ آوریل ۲۰۲۶ (۱۸ فروردین ۱۴۰۵) بحرین و چند کشور عربی با ارسال نامه‌ای به سازمان ملل، حملات موشکی و پهپادی منتسب به جمهوری اسلامی ایران از فوریه ۲۰۲۶ را محکوم کردند و آن را نقض قوانین بین‌المللی دانستند. آن‌ها از شورای امنیت خواستند اقدام کند و بر حق دفاع از خود نیز تأکید کردند.

مدتی بعد نماینده ایران در سازمان ملل در پاسخ به نامه بحرین، تمام ادعاهای مطرح‌شده علیه ایران را رد کرد و آن‌ها را بی‌اساس و گمراه‌کننده خواند. امیرسعید ایراوانی گفته ایران خود قربانی حملات غیرقانونی بوده و برخی کشورهای منطقه به متجاوزان کمک کرده‌اند. او همچنین تأکید کرده این کشورها باید به مسئولیت‌های بین‌المللی خود پایبند باشند و ایران حق پیگیری حقوقی و پاسخگویی را برای خود محفوظ می‌داند.

اشاره کیهان احتمالا به همین نامه بحرین است.

اما آیا ادعاهای مطرح‌شده در کیهان درباره بحرین درست است؟ آیا مردم بحرین خودشان را ایرانی می‌دانند، به زبان فارسی حرف می‌زنند و خواستار الحاق به ایران هستند؟

در ادامه به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهیم.

آیا زبان مردم بحرین فارسی است؟

بحرین، مجمع‌الجزایری کوچک و استراتژیک در خلیج فارس است. این کشور از ۳۳ جزیره تشکیل شده و با نام رسمی «پادشاهی بحرین»، کوچک‌ترین کشور غرب آسیا است. بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۶، جمعیت بحرین حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر است.

اکثریت شهروندان بحرینی، مسلمان هستند: اهل سنت (۳۰ تا ۳۵ درصد) و شیعیان (۶۰ تا ۶۵ درصد)، و حدود ۱ تا ۲ درصد غیرمسلمان شامل بهائیان، مسیحیان، هندوها، یهودیان و سیک‌ها. با این حال، حدود نیمی از جمعیت را کارگران مهاجر تشکیل می‌دهند که عمدتاً از جنوب آسیا هستند.

تقریبا نیمی از جمعیت بحرین، عرب هستند و بیشتر ساکنان شهروندان بومی‌اند، اما برخی نیز فلسطینی، عمانی یا سعودی هستند. ساکنان متولد خارج که حدود نیمی از جمعیت را تشکیل می‌دهند، عمدتا از ایران، هند، پاکستان، بریتانیا و ایالات متحده هستند. حدود سه‌پنجم نیروی کار نیز متولد خارج از بحرین است.

زبان رسمی این کشور عربی است. با این حال، به دلیل حضور گسترده نیروهای کار خارجی و پیشینه تاریخی، زبان انگلیسی به طور وسیعی در محیط‌های تجاری و آموزشی استفاده می‌شود. همچنین زبان‌هایی مانند فارسی، اردو و هندی نیز در میان بخش‌هایی از جامعه رواج دارد.

آمار رسمی از تعداد فارسی‌زبانان یا همان «عجم‌های بحرین» وجود ندارد، اما تحلیل‌های میدانی محققان از محله‌های قدیمی، سوابق صدور شناسنامه در دهه ۷۰ میلادی آنها را به رقمی بین ۸ تا ۱۰ درصد جمعیت می‌داند که فارسی، زبان مادری یا زبان دوم آن‌هاست و بیشتر در خانه به آن زبان صحبت می‌کنند. (لینک۱، لینک۲، لینک۳)

از این رو این ادعای کلی که مردم بحرین به زبان فارسی حرف می‌زنند، نادرست است.

آیا مردم بحرین خواستار الحاق به ایران هستند؟

در دهه‌های اخیر، هیچ نظرسنجی رسمی یا معتبری نشان نداده است که اکثریت مردم بحرین خواستار الحاق مجدد به ایران باشند.

با این وجود، نظرسنجی‌های موسساتی مانند «واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک» نشان می‌دهد در پاسخ به پرسش درباره روابط خارجی، تنها ۱۷٪ از سنی‌ها گفته‌اند روابط خوب با تهران مهم است، در حالی که این رقم در میان شیعیان ۴۲٪ است؛ اما این به معنای مطالبه برای الحاق مرزی نیست. (لینک۱، لینک۲)

از سوی دیگر، حدود نیمی از سنی‌ها (۵۲٪) و نیز ۴۲٪ از شیعیان بحرین، روابط خوب با آمریکا را مهم می‌دانند.

این نظرسنجی‌ها بر اساس مصاحبه حضوری با نمونه‌ای نماینده از شهروندان بحرینی انجام شده و حاشیه خطای آماری حدود ۳٪ برآورد شده است.

از این رو این ادعا که بحرینی‌ها خواستار الحاق به ایران هستند نیز بی‌اساس است.

استقلال بحرین در سال ۱۳۵۰

بحرین تا حدود سال ۱۱۲۶ شمسی بخشی از قلمرو ایران محسوب می‌شد، اما در سال ۱۱۲۹ به تصرف خاندان آل‌خلیفه درآمد و سپس در سال ۱۲۳۳، یعنی در دوره قاجار، تحت نفوذ و حاکمیت بریتانیا قرار گرفت. با این حال، ایران در تمام آن سال‌ها از ادعای مالکیت خود صرف‌نظر نکرد؛ به‌طوری‌که در سال ۱۳۳۶ حتی در تقسیمات کشوری، بحرین به‌عنوان «استان چهاردهم ایران» معرفی شد و کرسی‌هایی نیز در مجلس برای نمایندگان آن در نظر گرفته شده بود.

با وجود این ادعاها، در عمل، حاکمیت ایران بر بحرین پیش از سال ۱۳۴۹ برقرار نبود. در آستانه استقلال بحرین، موضوع تعیین وضعیت این کشور مطرح شد. برخلاف آنچه گاهی «همه‌پرسی» نامیده می‌شود، آنچه در سال ۱۳۴۹ انجام شد در واقع یک نظرخواهی عمومی تحت نظارت سازمان ملل متحد بود. نماینده ویژه دبیرکل با گفت‌وگو با گروه‌های مختلف اجتماعی، نخبگان و اصناف، دیدگاه مردم بحرین را بررسی کرد.

نتیجه این بررسی نشان داد که «اکثریت قاطع مردم بحرین خواهان به‌رسمیت شناخته شدن هویت خود در قالب یک کشور مستقل و دارای حاکمیت هستند.» این نتیجه در قالب قطعنامه ۲۷۸ شورای امنیت در نشست ۱۵۳۶ به‌اتفاق آرا تصویب شد.

در نهایت، روز ۲۳ مرداد ۱۳۵۰ بیانیه رسمی استقلال بحرین در سازمان ملل متحد قرائت شد و این کشور در ۲۴ مرداد ۱۳۵۰ رسما استقلال خود را اعلام کرد و ایران نخستین کشوری بود که آن را به رسمیت شناخت.

با توجه به تمام این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعای روزنامه کیهان که مردم بحرین خودشان را ایرانی می‌دانند، به زبان فارسی حرف می‌زنند و خواستار الحاق به ایران هستند، نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.