ادعای سپاه درباره Remus 600؛ آنچه ویدیو نشان می‌دهد و پرسش‌هایی که باقی است

نیروی دریایی سپاه پاسداران روز ۵ مهر ۱۴۰۵ (۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶) اعلام کرد یک شناور زیرآبی بدون‌سرنشین از خانواده Remus 600 را در تنگه هرمز به دست آورده است.

هم‌زمان ویدیویی منتشر شد که نیروهای سپاه را در حال جابه‌جا کردن وسیله‌ای استوانه‌ای‌شکل روی سطح آب نشان می‌دهد.

در برخی بازنشرهای خبر، تصاویری از یک شناور زیر آب و بازوهای یک ربات نیز کنار این ویدیو قرار گرفت؛ تصاویری که بررسی زمان انتشارشان نشان می‌دهد مربوط به این رویداد نیستند.

خبر به‌دست آوردن این زیرآبی بدون سرنشین، چند هفته پس از ادعای مشابه سپاه درباره یک شناور زیرآبی دیگر به نام Dive-LD منتشر شد.

رسانه‌های جمهوری اسلامی از Remus 600 به‌عنوان دومین شناور زیرآبی آمریکایی یاد کردند که در این مدت در تنگه هرمز توقیف شده است. اما درباره مالکیت وسیله، پیکربندی آن و چگونگی رسیدنش به دست سپاه، پرسش‌های بی‌پاسخی وجود دارد.

سپاه و ارتش آمریکا چه می‌گویند؟

سپاه می‌گوید این شناور را با «اشراف اطلاعاتی» و «جنگ الکترونیک» به دست آورده و آن را برای بررسی داده‌ها در اختیار متخصصان خود گذاشته است.

در برخی گزارش‌های بعدی رسانه‌های ایرانی، وسیله نمایش‌داده‌شده Mk 18 Mod 2 Kingfish یا «شاه‌ماهی» نامیده شد؛ عنوانی که نیروی دریایی آمریکا برای یک نسخه نظامی مبتنی بر Remus 600 به کار می‌برد.

از سویی دیگر، ارتش آمریکا این روایت را رد کرده است. سخنگوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، گفته این کشور همچنان بر تمام شناورهای بدون‌سرنشین عملیاتی خود «کنترل کامل» دارد و ادعای ایران را «آشکارا ناامیدانه» خوانده است.

تکذیب آمریکا به‌تنهایی روشن نمی‌کند وسیله دیده‌شده در فیلم چیست یا چگونه به دست سپاه رسیده است. در مقابل، سپاه نیز مدرکی منتشر نکرده که زمان، مکان و شیوه ادعایی توقیف را نشان دهد. بنابراین تا این لحظه و با شواهد منتشرشده نمی‌توان روایت هیچ‌یک از دو طرف را درباره چگونگی این رویداد به‌طور مستقل تایید کرد.

آیا Remus 600 همواره یک شناور نظامی است؟

Remus 600 یک شناور زیرآبی خودمختار یا AUV است؛ یعنی بدون سرنشین حرکت می‌کند و می‌تواند بر اساس برنامه ماموریت، داده جمع‌آوری کند.

مدل ۶۰۰ برای عمق، محموله و استقامت بیشتر نسبت به نمونه‌های کوچک‌تر طراحی شد.

توجه کنیم که این وسیله، زیردریایی سرنشین‌دار نیست. از سامانه‌های این خانواده برای کارهایی مانند نقشه‌برداری بستر دریا، پژوهش‌های دریایی و جست‌وجوی مین نیز استفاده می‌شود.

Kingfish نام یک نسخه نظامی مبتنی بر Remus 600 است؛ اما هر Remus 600 لزوما Kingfish نیست. نسخه‌های پژوهشی و غیرنظامی نیز وجود دارند و شکل کلی بدنه آن‌ها می‌تواند مشابه باشد. تفاوت تعیین‌کننده ممکن است در حسگرها، نرم‌افزار و تجهیزات داخل وسیله باشد؛ جزئیاتی که در تصاویر منتشرشده به‌روشنی دیده نمی‌شوند.

از این رو، شباهت ظاهری شناور نمایش‌داده‌شده با Remus 600 برای تایید اینکه دقیقا نسخه نظامی نیروی دریایی آمریکا بوده، کافی نیست. همچنین بدون مشاهده مشخصات شناسایی، تجهیزات و داده‌های آن نمی‌توان درباره ماموریت وسیله یا اطلاعاتی که احتمالا در آن ذخیره شده، نتیجه قطعی گرفت.

Remus 600 بدنه‌ای استوانه‌ای و شبیه اژدر دارد. قطر آن حدود ۳۲ سانتی‌متر و وزن نمونه پایه نزدیک به ۲۴۰ کیلوگرم است. طول این وسیله بسته به نوع باتری و تجهیزات، از حدود ۳٫۲ متر تا بیش از ۴ متر تغییر می‌کند و می‌تواند تا عمق ۶۰۰ متری فعالیت کند. بر اساس مشخصات منتشرشده، برخی پیکربندی‌های آن با باتری لیتیوم‌یون و سرعتی در حدود ۳ گره دریایی، تا ۷۰ ساعت فعالیت می‌کنند و بردی نزدیک به ۲۸۶ مایل دریایی دارند. این ارقام به پیکربندی و شرایط ماموریت بستگی دارند.

Remus 600 برای تعیین موقعیت و مسیر خود در زیر آب از چند سامانه ناوبری، از جمله ناوبری اینرسی و موقعیت‌یابی آکوستیکی، استفاده می‌کند و هنگام آمدن به سطح می‌تواند موقعیت خود را با GPS تصحیح کند. بسته به ماموریت، حسگرهایی مانند سونار، دوربین و تجهیزات اندازه‌گیری محیطی نیز روی آن نصب می‌شود. کاربرد نظامی آن عمدتاً جست‌وجو و شناسایی مین‌های دریایی و نقشه‌برداری از بستر دریا است.

استفاده از مدل Remus 600، علاوه بر آمریکا، برای بریتانیا، استرالیا و ژاپن نیز گزارش شده است. بریتانیا و استرالیا از آن در فعالیت‌های مرتبط با مین‌های دریایی استفاده کرده‌اند و ژاپن نمونه‌هایی از این خانواده را با نام‌های OZZ-2 و OZZ-4 در مین‌روب‌های کلاس Awaji به کار می‌گیرد. نام کشورهای دیگری نیز در فهرست کاربران خانواده Remus آمده است، اما این فهرست به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که همه آن‌ها مشخصا مدل ۶۰۰ را در اختیار دارند؛ خانواده Remus مدل‌های دیگری هم دارد.

ویدیوی سپاه چه چیزی را نشان می‌دهد؟

ویدیوی منتشرشده صحنه‌ای در شب را نشان می‌دهد. بدنه سفید و استوانه‌ای وسیله روی سطح آب دیده می‌شود و افرادی آن را جابه‌جا می‌کنند. فیلم نشان نمی‌دهد این شناور پیش‌تر در چه نقطه‌ای بوده، چگونه شناسایی شده یا به چه روشی به سطح آب رسیده است.

بنابراین ویدیو نشان می‌دهد وسیله‌ای با ظاهر مشابه شناورهای خانواده Remus در اختیار نیروهای حاضر در صحنه بوده است، اما لحظه یا روش ادعایی توقیف را ثبت نمی‌کند. اختلال فنی، به سطح آمدن در پایان ماموریت، پیدا شدن وسیله در آب یا رهگیری آن، همگی احتمال‌هایی هستند که از روی این فیلم نمی‌توان درباره‌شان داوری کرد. این احتمال‌ها نیز به‌خودی‌خود شواهدی برای وقوع هیچ‌یک از آنها نیستند.

تصویر زیر آب مربوط به چه زمانی است؟

در کنار این خبر، تصویری از یک Remus 600 در زیر آب منتشر شده که بازوهای یک ربات زیرآبی نیز در آن دیده می‌شود. این تصویر قدیمی است و به عملیات ادعایی سپاه در مهر ۱۴۰۵ ارتباطی ندارد.

بررسی بایگانی تصاویر در اینترنت نشان می‌دهد شرکت خصوصی Orca Maritime این تصویر را در ۲۷ اوت ۲۰۱۵ منتشر کرده بود. بنا بر توضیح همان شرکت، گروه آن هنگام بازگشت از یک ماموریت با یک Remus 600 متعلق به نیروی دریایی آمریکا روبه‌رو شده بود که در عمق حدود ۹۰ فوتی به یک طناب گیر کرده بود. آنها با ابزار ربات زیرآبی، وسیله را آزاد کردند.

استفاده از این تصویر کنار خبر اخیر می‌تواند این تصور را ایجاد کند که لحظه مهار شناور به دست سپاه در زیر آب ثبت شده است. اما تصویر مربوط به سال ۲۰۱۵ است و چنین چیزی را درباره رویداد اخیر نشان نمی‌دهد.