شبکههای اجتماعی
تلگرام، توییتر، اینستاگرام، فیسبوک،...
یک مقام نظامی قطر به بازجویی از خلبانان اسیر ایرانی اعتراف کرده است.
نادرست
ادعای نادرست اعتراف سرهنگ قطری به بازجویی از خلبانان ایرانی
اگر وقت ندارید …
- ویدیویی در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها منتشر شده که ادعا میکند یک مقام نظامی قطر به بازجویی از خلبانان گمشده ایرانی اعتراف کرده است. بعضی رسانهها این ویدیو را مدرکی برای زندهبودن و اسارت خلبانان ایرانی در قطر معرفی کردهاند. اما بررسی نسخه کامل مصاحبه نشان میدهد این ادعا نادرست بوده و سرهنگ قطری چنین چیزی نگفته است.
- ماجرا به ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ برمیگردد. قطر اعلام کرد دو جنگنده سوخو ۲۴ ایران را سرنگون کرده است. چهار خلبان در این دو هواپیما حضور داشتند. ایران بعدتر جانباختن یکی از آنها را تایید کرد، اما سرنوشت سه خلبان دیگر همچنان مشخص نیست.
- مقامهای ایرانی میگویند سه خلبان پس از خروج اضطراری از هواپیماها زنده بودهاند و قطر آنها را اسیر کرده است. قطر این ادعا را رد میکند و میگوید هیچ خلبان ایرانی در بازداشت این کشور نیست. در حال حاضر هیچ مدرک مستقلی برای تایید قطعی روایت ایران یا قطر وجود ندارد.
- ویدیوی مورد بحث بخشی کوتاه از یک مستند ۵۶ دقیقهای شبکه الجزیره است. مقام نظامی قطر در این مصاحبه درباره شناسایی و سرنگونی جنگندههای ایرانی توضیح میدهد. او میگوید نیروهای قطری پیش از حمله از طریق رادیو تلاش کردند با خلبانان ایرانی تماس بگیرند، اما هیچ پاسخی از خلبانهای ایرانی دریافت نکردند.
- در بخشی از مصاحبه به «تایید خلبان» درباره حمل بمب اشاره میشود، اما منظور، خلبان قطری و نیروی خودی است، نه خلبانان ایرانی. این مقام در هیچ جای مصاحبه از بازجویی، اسارت یا حتی گفتوگوی موفق با خلبانان ایرانی حرف نمیزند.
ویدیویی در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای ایران منتشر شده که ادعا میکند در آن یک سرهنگ قطری به بازجویی از خلبانان گمشده ایرانی اذعان کرده است. (لینک۱، لینک۲، لینک۳، لینک۴، لینک۵، لینک۶، لینک۷)
در این پستهای شبکههای اجتماعی عنوان شده که با وجود تکذیب اسارت خلبانان ایرانی در قطر در رزوهای گذشته، یک سرهنگ قطری در جریان یک گفتگوی قدیمیتر، به «بازجویی» از خلبانان گمشده ایرانی اذعان کرده است. در یکی از این پستها نوشته شده:
«سرهنگ ارتش قطر: از خلبانان اسیر ایرانی بازجویی شد.
درحالی دولت قطر اسیر کردن خلبانان ایرانی را تکذیب میکند، که سرهنگ ارتش این کشور در مصاحبه با الجزیره اعلام کرد که از خلبانان ایرانی بازجویی کرده است.»
بررسیهای فکتنامه نشان میدهد که این ادعا که سرهنگ ارتش قطر به زندهبودن یا بازجوییکردن از خلبانهای ایرانی گمشده اشاره کرده، ادعایی نادرست است.
درباره ماجرای خلبانان مفقود شده ایرانی در قطر چه میدانیم؟
در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، روز ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، ایران نقاطی را در قطر هدف قرار داد. وزارت دفاع قطر اعلام کرد نیروی هوایی این کشور دو هواپیمای سوخو ۲۴ ایرانی را سرنگون کرده است. قطر در آن زمان جزئیات سرنوشت چهار خدمه این دو هواپیما را اعلام نکرد.
حدود شش ماه بعد، یعنی مرداد ۱۴۰۵، جمهوری اسلامی هویت یکی از چهار خلبان سوخوها را با نام مجید کاظمی اعلام و تایید کرد که او در جریان آن عملیات جان باخته اما سرنوشت سه خلبان دیگر مشخص نیست.
چند روز بعد محمد باقرزاده، فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح ایران، برای نخستینبار مدعی شد چهار خلبان این دو سوخو، پس از خروج اضطراری از هواپیماها زنده بودهاند و نیروهای قطری سه خلبان به نامهای جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران بهروشیان را به اسارت گرفتهاند.
باقرزاده همچنین در نامهای به رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ خواستار دسترسی به این سه نفر شد. او ادعا کرد طی شش ماه آنها از اجازه تماس با خانواده یا مقامات ایرانی محروم بودهاند.
قطر این ادعای مقامات جمهوری اسلامی را رد کرده است.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، گفته هیچ خلبان ایرانی در بازداشت قطر نیست و نیروهای جستوجو و نجات قطری پس از سرنگونی هواپیماها تنها بقایای جسد یکی از خلبانان را پیدا کردهاند. قطر میگوید برای تحویل بقایا با ایران تماس گرفته و حتی از تهران دعوت کرده بود گروهی را برای بررسی جزئیات عملیات جستوجو و نجات به قطر بفرستد، اما ایران پاسخ نداده است.
تا لحظه تنظیم این گزارش، سرنوشت سه خلبان ایرانی، محل اختلاف جدی میان تهران و دوحه است و به طور مستقل نمیتوان ادعاهای ایران و قطر را تایید یا رد کرد.
آیا سرهنگ قطری به بازجویی از خلبانان ایرانی اعتراف کرده است؟
در جریان جنگ اخیر، قطر بارها از جانب ایران هدف حمله قرار گرفت. «تامر المسحال» روزنامهنگار و مجری شبکه الجزیره، در قالب برنامه تحقیقی «ما خفي أعظم» مستندی با عنوان «على خط النار» ساخت. این مستند که در ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ (۱۰ آپریل ۲۰۲۶) منتشر شد به حملات ایران به قطر، عملکرد پدافند و نیروی هوایی قطر و از جمله سرنگونی دو جنگنده سوخو ۲۴ ایرانی میپردازد.
نسخه کامل این مستند نیز در کانال رسمی الجزیره در یوتیوب با عنوان «ما خفي أعظم | على خط النار» منتشر شده است. در برخی پستهای شبکههای اجتماعی فارسی، بخش از گفتگویی که در این مستند انجام شده، به عنوان سند این ادعا که سرهنگ قطری به «بازجویی از خلبانان ایرانی» اذعان کرده، ارائه میشود.
در این مستند ۵۶ دقیقهای، گفتگوی کوتاهی با یک مقام نظامی قطری انجام شده است. این گفتگو از دقیقه ۳۱:۳۶ آغاز میشود و در دقیقه ۳۳:۰۵ به پایان میرسد. این مقام نظامی قطری، ناصر محمد الکبیسی نام دارد و درجه نظامی او «مقدم رکن» عنوان شده است. الکبیسی مسئول ادارهای به نام «التوجیه معنوی» در وزارت دفاع قطر عنوان شده که به نظر میرسد معادل مسئول ارتباطات رسانهای این وزارتخانه باشد.
در کل این گفتگو که یک دقیقه و نیمِ آن به موضوع این عملیات اختصاص دارد، الکبیسی در هیچ قسمت از سخنانش به «بازجویی» از خلبانان ایرانی یا حتی مکالمهای موفق با آنها اشاره نمیکند.
ویدیوی منتشر شده در رسانههای ایران و شبکههای اجتماعی، ۳۴ ثانیه پایانی این گفتگو را نشان میدهد. متن عربی این گفتگو حدود یک و نیم دقیقهای به شرح زیر است:
ناصر محمد الکبیسی: تم تصنيف الطائرتين على أنهما معاديتان ويجب التعامل معهما. تم إسقاطهما عن طريق المقاتلات الجوية إف-15 بصاروخ جو-جو.
تامر المسحال: إلى أي اتجاه كانت تتجه هاتان الطائرتان؟
ناصر محمد الکبیسی: إلى العاصمة القطرية الدوحة.
تامر المسحال: هل هناك مناطق محددة؟
ناصر محمد الکبیسی: حسب التقرير الاستخباراتي والمعلومات من مركز العمليات المشترك، كانت تستهدف مناطق حيوية وصناعية واقتصادية في الدولة.
تامر المسحال: «کانت تحمل صواريخ؟»
ناصر محمد الکبیسی: «حسب المعلومات المؤكدة، وتم تأكيدها من قبل الطيار، بأن الحاويتين تحتويان على قنابل.»
تامر المسحال: «أين تم إسقاط هاتين الطائرتين تحديداً؟»
ناصر محمد الکبیسی: «أربعين ميل شمال شرق العاصمة القطرية الدوحة، في المياه الاقتصادية لدولة قطر.»
تامر المسحال: «في البحر؟»
ناصر محمد الکبیسی: «صحيح.»
تامر المسحال: «هل تم التواصل مباشرة مع طاقم الطائرتين قبل عملية الإسقاط؟»
ناصر محمد الکبیسی: «نعم، تم التواصل مع الطائرتين عبر أجهزة اللاسلكي، عبر قنوات الاتصال الدولية، ولم يتم أي رد من الجانب الإيراني.»
ترجمه فارسی این گفتگو به شرح زیر است:
الکبیسی: این دو هواپیما به عنوان هواپیماهای متخاصم شناسایی شدند و باید با آنها برخورد میشد. آنها توسط جنگندههای اف ۱۵ و با موشک هوا به هوا سرنگون شدند.
المسحال: این دو هواپیما به چه سمتی در حرکت بودند؟
الکبیسی: به سمت دوحه، پایتخت قطر.
المسحال: آیا مناطق مشخصی را هدف گرفته بودند؟
الکبیسی: بر اساس گزارش اطلاعاتی و اطلاعات مرکز عملیات مشترک، آنها در حال هدف قرار دادن مناطق حیاتی، صنعتی و اقتصادی کشور بودند.
المسحال: «موشک حمل میکردند؟»
الکبیسی: «بر اساس اطلاعات تایید شده، و همچنین تاییدی که از سوی خلبان انجام شد، دو محفظه حاوی بمب بودند».
المسحال: «این دو هواپیما دقیقا کجا سرنگون شدند؟»
الکبیسی: «۴۰ مایل در شمالشرق دوحه، پایتخت قطر، در آبهای منطقه اقتصادی قطر.»
المسحال: «در دریا؟»
الکبیسی: «بله.»
المسحال: «آیا پیش از سرنگونی، مستقیما با خدمه دو هواپیما تماس گرفته شد؟»
الکبیسی: «بله، با هر دو هواپیما از طریق تجهیزات رادیویی و کانالهای ارتباطی بینالمللی تماس گرفته شد، اما هیچ پاسخی از طرف ایرانی دریافت نشد.»
چنانچه در این گفتگو پیداست الکبیسی در حال توضیح روز عملیات، مکالمات و تلاشها برای برقراری ارتباط با خلبانان و محل و چگونگی هدف قرار گرفتن هواپیماهای ایرانی است. به نظر میرسد جملهای که مبنای این ادعا قرار گرفته، همان بخشی از گفتگوست که در پاسخ به سوال مجری درباره اینکه آیا هواپیماهای ایرانی موشک حمل میکردند، میگوید: «بر اساس اطلاعات تایید شده، و همچنین تاییدی که از سوی خلبان انجام شد، دو محفظه حاوی بمب بودند».
مشخص است که الکبیسی تاکید میکند که هیچ پاسخی از خلبانهای ایرانی دریافت نکرده است؛ درست برخلاف ادعای مطرحشده مبنی بر «گفتگو یا بازجویی از آنها.»
ممکن است برخی تصور کنند این جمله، درباره خلبانهای ایرانی است: «بر اساس اطلاعات تایید شده، و همچنین تاییدی که از سوی خلبان انجام شد، دو محفظه حاوی بمب بودند».
این در حالی است که سرهنگ الکبیسی به گرفتن تاییدیه از نیروها و خلبان خودی اشاره میکند؛ به خصوص که مشخصا در ادامه گفتگو تاکید میکند پاسخی از سوی خلبانهای ایرانی دریافت نکرده است.
جدا از این، تصور اینکه خلبان ایرانی در پاسخ به نیروهای نظامی قطر تایید کند که در حال حمل بمب است، بعید به نظر میرسد.
بنابراین فکتنامه به ادعای اذعان یک مقام نظامی قطری به بازجویی از خلبانان ایرانی، نشان «نادرست» میدهد.
