ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت ۴۰ میلیونی تشییع خامنه‌ای

خبرگزاری فارس مدعی است بر اساس برآوردهای اولیه ۴۱ تا ۴۳ میلیون نفر در مراسم تشییع خامنه‌ای در ایران و عراق شرکت کرده‌اند.

این خبرگزاری در گزارشی به تاریخ ۱۸ تیر ۱۴۰۵ نوشته است:

«منابع رسمی جمعیت حدود ۴۱ تا ۴۳ میلیون نفر را برای مجموع شرکت‌کنندگان تأیید می‌کنند.»

معلوم نیست منظور فارس از «منابع رسمی» کجاست. جزئیات این برآورد در متن گزارش ذکر نشده، اما در بخشی از آن گفته شده ۱۰ میلیون نفر در نجف و کربلا در تشییع رهبر پیشین جمهوری اسلامی حضور داشته‌اند. احتمالا این به این معنی است که در ایران ۳۱ تا ۳۳ میلیون نفر در تشییع جنازه خامنه‌ای حضور داشته‌اند.

آیا بیش از ۳۰ میلیون نفر در مراسم تشییع جنازه خامنه‌ای در تهران، قم و مشهد شرکت کرده‌اند؟

خیر. چنین چیزی تقریبا غیرممکن است. فکت‌نامه پیش‌تر ادعا درباره حضور چند میلیونی در مراسم سه‌روزه تشییع جنازه خامنه‌ای در تهران را درستی‌سنجی کرده است. با توجه به محدودیت اطلاعات و وجود متغیرهای زمانی و مکانی نمی‌توان گفت دقیقا چند نفر در مراسم مصلی و خیابان آزادی حاضر شده‌اند، اما تحلیل تصاویر منتشر شده در رسانه‌ها نشان می‌دهد جمعیت تشییع‌کننده خامنه‌ای در این مراسم در مقیاس چندصد هزار نفر بوده و با اعداد و ارقام چند میلیونی فاصله دارد.

به دلیل محدودیت منابع و تصاویر برای به دست آوردن تخمین معتبر از جمعیت حاضر در مراسم در شهرهای قم و مشهد، از روش منطق برای درستی‌سنجی ادعای خبرگزاری فارس استفاده کردیم.

عدد ۳۱ میلیون تا ۳۳ میلیون در مقیاس جمعیت ایران بسیار بزرگ و غیرطبیعی است. این عدد معادل ۳۵ درصد جمعیت کل کشور است که بر اساس برآوردهای مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۵ به حدود ۸۷ میلیون رسیده است. حضور ۳۰ میلیون یعنی، از هر سه ایرانی، شامل کودک و سالمند، در هر وضعیتی در این مراسم شرکت کرده باشند که نسبت عجیب و سوال‌برانگیزی است، آن هم در شرایطی که این مراسم در محدوده‌های خاص جغرافیایی یعنی در سه استان برگزار شده است.

این عدد یک و نیم برابر کل جمعیت سه استان تهران، قم و خراسان رضوی است. طبق برآوردهای مرکز آمار جمعیت این سه استان در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۳ میلیون و ۴۲۱ هزار نفر است. ۱۴ میلیون و ۶۸۴ هزار نفر در استان تهران، یک میلیون ۴۹۰ هزار نفر در استان قم و ۷ میلیون و ۲۴۷ هزار نفر استان خراسان رضوی.

برای اینکه ادعای ۳۰ و ۴۰ میلیون درست دربیاید باید بپذیریم علاوه بر کل جمعیت این استان‌ها، نصف همین مقدار، یعنی حدود ۸ تا ۱۰ میلیون نفر دیگر از مناطق دیگر کشور به این مراسم آمده باشند، این در حالی است که متوسط (لینک بایگانی) تردد جاده‌ای کشور در شرایط عادی ۲ میلیون ۱۸۰ هزار وسیله نقلیه در روز است و تاکنون گزارشی از وضعیت غیرعادی (در حد تردد چند برابر ظرفیت کل جاده‌های کشور) جاده‌های منتهی به استان‌های تشییع جنازه خامنه‌ای گزارش نشده و صرفا گزارش‌هایی درباره آماده شدن مشهد برای پذیرایی حدود ۴ میلیون میلیون مسافر اشاره شده است. این در حالی است که بر اساس آمار شهرداری مشهد تا سال گذشته جمعیت این شهر کمتر از ۴ میلیون نفر بوده است.

با این حال بعضی رسانه‌ها و منابع خبری گزارش‌هایی درباره «حضور ۸ میلیون نفر» منتشر کرده‌اند که بدون پشتوانه منطقی است.

آیا ۱۰ میلیون نفر در مراسم تشییع خامنه‌ای در عراق شرکت کرده‌اند؟

این آمار هم غیرطبیعی و به شدت اغراق‌شده به نظر می‌رسد. رسانه‌های ایران روز ۱۸ تیر ۱۴۰۵ به نقل از «کمیته عالی مسئول برنامه‌ریزی و سازماندهی مراسم تشییع پیکر» خامنه‌ای گزارش دادند بیش از ۱۰ میلیون نفر در مراسم تشییع شرکت کرده‌اند.

هیچ توضیحی درباره مبنای این برآورد ارائه نشده، اما این عدد هم در مقیاس جمعیت عراق، غیرطبیعی و به شدت اغراق‌شده است.

کل جمعیت عراق در سال ۲۰۲۶ حدود ۴۸ میلیون نفر است که بیش از یک سوم آن را کودکان تشکیل می‌دهند. ۱۰ میلیون یعنی یک نفر از هر ۳ بزرگسال که نسبت بسیار بزرگ و غیرطبیعی است، آن هم در شرایطی که طبق برآوردها بیش از ۳۵ درصد این جمعیت هم شیعه نیستند و بعید است در مراسم تشییع خامنه‌ای شرکت کرده باشند. حتی اگر آنها را هم حساب کنیم باز هم تصور اینکه دو سوم جمعیت بزرگسال یک کشور در یک روز خاص در دو شهر کربلا و نجف حاضر شده باشند، دور از باور است و برای اثباتش به شواهد محکمی نیاز است.

با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعای فارس که «۴۱ تا ۴۳ میلیون نفر در مراسم تشییع خامنه‌ای شرکت کرده‌اند»، به دلیل اغراق غیرمنطقی و بیش از حد نشان شاخ‌دار می‌دهد.