استارلینک در ایران قطع نشده‌است و اختلال مربوط به جی‌پی‌اس است

ساعاتی پس از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، اینترنت در ایران به‌طور کامل قطع شد و ایران در خاموشی کامل دیجیتال فرو رفت. در چنین شرایطی، تنها راه ارتباط مردم ایران با خارج از کشور، ترمینال‌های استارلینک است.

اما برخی کاربران گزارش داده‌اند که اتصال استارلینک دچار کندی، قطع و وصل یا تاخیر در راه‌اندازی شده است. این وضعیت در شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان «اختلال در استارلینک» توصیف شد، اما بررسی فنی نشان می‌دهد آنچه رخ داده، لزوما اختلال مستقیم یا پارازیت روی خود شبکه استارلینک نیست.

اختلال محلی در GPS

ترمینال‌های استارلینک برای تعیین مکان و زمان دقیق از سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای مانند GPS استفاده می‌کنند. در برخی مناطق، به‌ویژه اطراف مراکز نظامی یا زیرساختی حساس، سابقه استفاده از جمینگ یا اسپوفینگ GPS وجود دارد.

این نوع اختلال‌ها معمولا محلی و محدود به یک محدوده جغرافیایی مشخص هستند و برای «محافظت از نقاط حساس» به کار می‌روند. وقتی GPS در یک محدوده مختل می‌شود، ترمینال استارلینک ممکن است:

1. نتواند مکان خود را دقیق تشخیص دهد
2. در مرحله راه‌اندازی اولیه یا اتصال دچار تاخیر شود
3. یا کیفیت اتصال ناپایداری را تجربه کند

از بیرون، این وضعیت برای کاربر شبیه «مشکل استارلینک» دیده می‌شود، در حالی که ریشه آن در لایه ناوبری است.

چرا همه جا اتفاق نمی‌افتد؟

این اختلال‌ها سراسری نیستند. زیرا جمینگ نمی‌تواند سراسر کشور باشد و منحصر به نقاط حساس است و کاربران خارج از این محدوده‌های خاص معمولا هیچ مشکلی گزارش نمی‌کنند. این تفاوت جغرافیایی، یکی از نشانه‌های مهم است که نشان می‌دهد با یک اقدام محلی روبه‌رو هستیم، نه یک حمله یا اختلال گسترده علیه خود شبکه استارلینک.

آیا راه‌حلی وجود دارد؟

بر اساس تجربه‌های فنی گزارش‌شده، در برخی نسخه‌های اپلیکیشن استارلینک گزینه‌ای وجود داشته که اجازه می‌دهد ترمینال به‌طور موقت کمتر به GPS متکی باشد و از روش‌های جایگزین مبتنی بر خود شبکه صورت فلکی استارلینک برای تخمین موقعیت استفاده کند. کاربران از طریق اپلیکیشن استارلینک می‌توانند ناوبری را از GPS به صورت فلکی استارلینک تغییر دهند تا مشمل‌شان حل شود.

اما این نکات مهم است:

1. این روش «اینترنت لوکیشنینگ» به معنای IP-based نیست
2. یک راه‌حل موقت است، نه دائمی
3. برای استفاده ثابت یا در حال حرکت قابل اتکا نیست
4. ممکن است بعد از ریبوت یا قطع برق غیرفعال شود

جمع‌بندی

آنچه برخی کاربران تجربه کرده‌اند، به‌احتمال زیاد اثر جانبی اختلال محلی در GPS است، نه هدف‌گیری مستقیم شبکه استارلینک. در این سناریو، استارلینک «هدف» نیست، بلکه یکی از سامانه‌هایی است که از GPS استفاده می‌کند و در نتیجه، از اختلال آن تأثیر می‌پذیرد.