ادعای اینکه ایران برخلاف کشورهای هم‌مرز روسیه، پس از شیوع طاعون پروازهای ورودی از این کشور را متوقف نکرده، نادرست است

ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید ایران برخلاف سایر کشورها، پس از شیوع طاعون در روسیه، مرزهایش را باز گذاشته است (لینک۱ ، لینک۲ ، لینک۳، لینک۴ ، لینک۵ ،‌ لینک۶ ، لینک۷).

براساس این ادعا در پی شیوع «طاعون روسی» کشورهای هم مرز با روسیه از جمله قزاقستان، ترکمنستان و تاجیکستان مرز‌های خود با روسیه را بسته‌اند. اما ایران مرزهایش را باز گذاشته و ده پرواز در روزهای اخیر از روسیه به ایران انجام شده است.

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد که این ادعا نادرست است.

آیا ایران تنها کشوری است که مرزهایش با روسیه را نبسته است؟

روسیه با چهارده کشور مرز زمینی دارد. تا لحظه تنظیم این گزارش هیچ شواهد معتبر و قابل اتکایی که نشان دهد این کشورها مرزهایشان را پس از خبر احتمال شیوع یا ابتلای کسی به طاعون، به روی این کشور بسته‌ باشند، وجود ندارد.

در برخی از مطالبی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده به طور خاص به سه کشور قزاقستان، مغولستان، ازبکستان و در مواردی قرقیزستان اشاره شده است. این در حالی است که کشورهای قرقیزستان و ازبکستان، همچون ایران مرز زمینی مشترک با روسیه ندارند تا بخواهند آن‌ها را ببندند.

اگرچه ایران به واسطه دریای خزر با روسیه، مرز آبی دارد اما در ادعای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی به طور خاص به پروازهای روسیه به ایران اشاره شده است.

کمیته امنیت ملی قزاقستان اعلام کرده تمام گذرگاه‌های مرزی با روسیه به‌طور عادی فعالیت می‌کنند و هیچ اطلاع رسمی هم از جانب روسیه پیرامون بسته‌شدن گذرگاه‌ها دریافت نشده است. این اطلاعیه پس از آن منتشر شد که وزارت بهداشت این کشور از تشدید کنترل و بررسی موارد مشکوک به بیماری خبر داد.

مغولستان، دیگر همسایه روسیه، نیز وضعیت را بررسی کرده اما هیچ اعلامی درباره بسته‌شدن مرز منتشر نکرده است.

برخی کشورهای غیر همسایه روسیه، از اروپا، آسیای مرکزی (قرقیزستان، ازبکستان) تا جنوب شرق آسیا (اندونزی)، در واکنش به گزارش‌ها سطح پایش و کنترل بهداشتی را افزایش داده‌اند، اما این اقدامات به معنای بستن مرزها یا توقف رفت‌وآمد با روسیه نیست. تایلند هم اعلام کرده نیازی به محدودیت تازه سفر یا پرواز نمی‌بیند.

در مورد کشورهای اروپایی، به جز اوکراین که روسیه با آن در شرایط جنگی به سر می‌برد، تنها کشوری که رسما اعلام کرده مرزهایش را با روسیه بسته، فنلاند است. اما این وضعیت به تصمیم دولت فنلاند در سال ۲۰۲۳ میلادی بازمی‌گردد و ارتباطی به اخبار اخیر پیرامون احتمال شیوع طاعون ندارد.

بنابراین سیاست‌های ایران در قبال ورود پروازهای روسیه، در عمل تفاوت چندانی با سایر کشورها ندارد مثلا در این هفته‌ چهار پرواز برنامه‌ریزی شده ماهان ایر از مسکو به تهران برقرار است.

تعداد پروازهای مستقیم ایران و روسیه به طور متوسط چهار تا شش پرواز در هفته است و ادعای انجام ده پرواز هم اغراق شده است.

اگرچه تا این لحظه هنوز اطلاعیه‌ای مبنی بر تشدید کنترل یا نظارت بیشتر بر پروازهای ورودی از روسیه از جانب ایران منتشر نشده است. وزارت بهداشت و انستیتو پاستور با انتشار اطلاعیه‌هایی گفته‌اند موارد ابتلا به طاعون در روسیه تایید نشده است.

از ماجرای مورد مشکوک به طاعون در روسیه چه می‌دانیم؟

ماجرا پس از مرگ یک زن ۲۸ ساله، از کارکنان «موسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک» در سیبری آغاز شد. مقام‌های روسیه علت مرگ او را ذات‌الریه با منشا نامشخص اعلام کرده‌اند. در پی گزارش‌هایی درباره احتمال ابتلای او به طاعون ریوی، حدود ۲۰۰ نفر از افراد در تماس با او تحت مراقبت و قرنطینه قرار گرفتند.

برخی رسانه‌های روسی مدعی شدند این زن هنگام کار با نمونه حاوی عامل طاعون در آزمایشگاه آلوده شده است. با این حال سازمان نظارت بر بهداشت روسیه گفته بررسی‌ها هیچ حادثه‌ای هنگام کار با عوامل بیماری‌زا یا ارتباطی میان بیماری او و فعالیت آزمایشگاهی نشان نداده است.

سازمان جهانی بهداشت نیز در چهاردهم مهرماه اعلام کرد تمام افراد شناسایی‌شده‌ای که با فرد جان باخته تماس داشتند تحت نظر هستند و تا آن زمان هیچ‌کدام علایم بیماری نداشته‌اند. به گفته این نهاد آزمایش این افراد نیز وجود عوامل عفونی خطرناک نشان نداده است.

بنا بر گزارش اخیر رویترز هنوز مشخص نیست آیا خود زن جان‌باخته واقعا مبتلا به طاعون بوده یا خیر. بنابر این گزارش مقام‌های روسیه در پاسخ رسمی خود به درخواست سازمان جهانی بهداشت اعلام کردند: «هیچ موردی از این بیماری خطرناک در شهر ایرکوتسک، فدراسیون روسیه، ثبت نشده است».

بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که کشورهای هم‌مرز با روسیه در پی شیوع طاعون در این کشور مرزهای‌شان را بستند، نشان «نادرست» می‌دهد.