گزارش تورم غذا در شهریور ۱۴۰۵؛ متوسط هزینه تهیه سبد کالابرگ به ۱۷ میلیون تومان رسید

گزارش مرکز آمار ایران از تورم شهریورماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد، روند افزایشی نرخ تورم در تمامی سطوح در آخرین ماه تابستان هم تداوم داشته است. (دانلود فایل گزارش مرکز آمار ایران)

مرکز آمار ایران، نرخ تورم ماهانه را در این ماه، ۴٫۲ درصد گزارش کرده که در مقایسه با ماه قبل از آن، ۰٫۸ واحد درصد بیشتر است.

بر اساس این گزارش، نرخ تورم نقطه به نقطه در این ماه به ۸۹٫۸ درصد افزایش یافته است که حد نصاب جدیدی برای این نرخ به حساب می‌آید.

روند افزایش نرخ تورم نقطه‌ای در ماه‌های اخیر باعث شده تا نرخ تورم سالانه هم روندی افزایشی داشته باشد. مرکز آمار نرخ متوسط تورم در پایان تابستان را ۷۳٫۶ درصد گزارش کرد.

هشت ماه با تورم غذایی سه رقمی

با اینکه شتاب تورم غذایی در شهریور امسال نسبت به روند افزایشی ماه‌های قبل تعدیل شده، اما نرخ تورم نقطه به نقطه گروه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» برای هشتمین ماه متوالی بالاتر از ۱۰۰ درصد و سه رقمی باقی‌ماند.

تورم نقطه به نقطه این گروه در آخرین ماه تابستان به ۱۲۱٫۸ درصد رسید.

باقی ماندن تورم غذایی در سطوح بالا، باعث شده تا در شهریورماه هم تورم تحمیل‌شده به دهک‌های پایین درآمدی بالاتر از سایر دهک‌ها باشد. در شهریورماه امسال بالاترین نرخ تورم کل نقطه‌ای با ۹۹٫۳ درصد به دهک دوم درآمدی تحمیل شده است.

سهم و ضریب اهمیت بالاتر تغییرات قیمت مواد غذایی در سبد هزینه خانوارهای کم‌درآمدتر باعث شده تا این دهک‌های درآمدی قربانیان اصلی تورم بالای غذایی طی ماه‌های اخیر باشند.

گزارش مرکز آمار ایران همچنین نشان می‌دهد، از میان گروه‌های مختلف بخش خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها، بالاترین نرخ تورم نقطه به نقطه در شهریور امسال با ۲۵۷٫۵ درصد به گروه «روغن‌ها و چربی‌ها» مربوط می‌شد.

در سطح تورم ماهانه، گروه «ماهی‌ها و صدف‌داران» با ثبت رقم ۸٫۹ درصد، بالاترین تورم ماهانه را داشت.

گزارش مرکز آمار ایران از تغییرات قیمت ۵۳ قلم خوراکی منتخب در نقاط شهری هم نشان می‌دهد تغییرات قیمت تعداد ۴۰ قلم یعنی بیش از ۷۵٫۵ درصد از اقلام این فهرست، از نرخ تورم نقطه‌ای نقاط شهری ایران در ماه شهریور بالاتر بود. مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه به نقطه نقاط شهری را در این ماه ۸۶٫۵ درصد اعلام کرده است.

همچنین قیمت ۳۳ قلم از اقلام خوراکی منتخب و پر مصرف خانوار در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه پارسال افزایشی بالاتر از ۱۰۰ درصد داشت. بالاترین میزان افزایش قیمت مربوط به روغن نباتی جامد بود که در یک سال، قیمت آن بیشتر از ۳۷۱ درصد رشد کرده است.

گذر هزینه سبد کالابرگ از ۵ میلیون و ۶۰۲ هزار تومان

بر پایه محاسبات فکت‌نامه، هزینه تامین سبد ۱۱ قلم کالای پایه کالابرگ، در شهریورماه ۱۴۰۵ به بیش از ۵ میلیون و ۶۰۲ هزار تومان برای یک نفر افزایش یافته است.

یک میلیون تومان اعتبار اختصاص‌یافته در شهریورماه به عنوان اعتبار کالابرگ، کمتر از ۱۸ درصد از هزینه تامین این سبد را پوشش می‌دهد. این نسبت در دی‌ماه ۱۴۰۴ یعنی زمان آغاز اجرای طرح، کمتر از ۳۰ درصد بود.

تامین این سبد برای یک خانواده سه‌نفره با فرض مصرف برابر اعضای خانوار، در پایان تابستان امسال افزون بر ۱۶ میلیون و ۸۰۸ هزار تومان هزینه دارد.

مقایسه هزینه تامین سبد کالابرگ در شهریورماه ۱۴۰۵ با هزینه تامین این سبد در ابتدای اجرای طرح در دی‌ماه پارسال، بیانگر رشدی نزدیک به ۶۶ درصد است؛ حال آنکه مبلغ کالابرگ در این مدت ثابت و در حد همان یک میلیون تومان باقی مانده است.

برای محاسبه هزینه تامین این سبد، سرانه مصرف در نظر گرفته شده برای هر قلم از این کالاها، مبنایی است که وزارت تعاون اعلام کرده و قیمت‌ اقلام با استفاده از گزارش قیمت اقلام خوراکی مرکز آمار ایران در شهریور ۱۴۰۵، استخراج شده است.

در این محاسبات، برای تعیین قیمت برخی اقلام، میانگین نرخ چند قلم کالای هم‌گن یا جایگزین در نظر گرفته شده تا هرچه بیشتر به واقعیت نزدیک‌تر شود.

حال اگر هزینه تامین این سبد را با درآمد یک خانوار کارگری حداقل‌بگیر با احتساب بن کارگری، حق مسکن، حق اولاد و اعتبار یک میلیون تومانی برای هر نفر از اعضای خانوار مقایسه کنیم، ملاحظه می‌شود که این خانوار برای تامین سبد ۱۱ قلمی کالابرگ در شهریورماه به میزان‌های تعیین‌شده، باید تا ۷۰ درصد از درآمد خود را تنها صرف خرید این اقلام کند.

افزایش اعتبار کالابرگ؛ دیر و ناچیز

بر اساس طرحی که مقام‌های دولتی اعلام کرده‌اند، از نیمه مهرماه، ۴۰ تا ۴۴ میلیون از افراد مشمول افزایش اعتبار کالابرگ از ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان می‌شوند.

بر اساس توضیحات علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، شناسایی افراد بر حسب مالکیت خودرو و مسکن از جمله شروط افزایش مبلغ اعتبار کالابرگ خواهد بود. ظاهراً حد نصابی هم برای درآمد افراد تعیین شده که در صورت پایین‌تر بودن درآمد آن‌ها از این سطح، مشمول افزایش اعتبار کالابرگ خواهند شد؛ هرچند که رقم این حد نصاب هنوز اعلام نشده است.

با توجه به اینکه پیش از این تعداد کسانی که از اعتبار کالابرگ استفاده می‌کنند حدود ۸۷ میلیون نفر اعلام شده، افزایش اعتبار کالابرگ ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر به معنای آن است که اعتبار نزدیک به نیمی از این افراد اضافه می‌شود که میزان افزایش رقمی بین ۳۰ تا ۵۰ درصد خواهد بود.

عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، گفته: اجرای این طرح به حداقل ۲۵ هزار میلیارد تومان منابع مالی در ماه نیاز دارد و دولت و بانک مرکزی در حال تأمین منابع لازم آن هستند.

این یعنی اجرای طرح برای شش ماه دوم سال، ۱۵۰ هزار میلیارد تومان اعتبار جدید نیاز دارد.

مسعود پزشکیان، رئیس دولت چهاردهم، محل تامین منابع مورد نیاز برای افزایش میزان کالابرگ برای بخشی از افراد را درآمد حاصل از افزایش دوبرابری نرخ سوم بنزین از لیتری ۵ به ۱۰ هزار تومان اعلام کرده، اما فضل‌الله رنجبر، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی می‌گوید: «قرار بر این بود که این طرح از محل حذف ۱۵ میلیون نفر از افرادی که وضعیت تمکن مالی بهتری دارند، با هماهنگی سازمان امور مالیاتی کشور اجرایی شود.»

حتی پیش از افزایش اعتبار کالابرگ هم گفته می‌‌شد این طرح با کسری بودجه قابل توجهی روبرو است. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی، پیش‌بینی کرده است در نیمه دوم سال اجرای طرح کالابرگ با همان اعتبار ماهانه یک میلیون تومانی، به ۶۰۰ هزار میلیارد تومان منابع نیاز دارد.

بر اساس این گزارش، توان دولت برای تامین منابع کالابرگ به عملکرد سایر منابع بودجه و همچنین وضعیت درآمدهای ارزی وابسته است. در شرایطی که سایر منابع درآمدی نیز با کسری مواجه هستند، تأمین اعتبار کالابرگ می‌تواند به یکی از نقاط فشار بودجه تبدیل شود.