ویدیو با ادعای بریدن موهای یک زن به دست گشت‌ارشاد مربوط به ایران نیست

ویدیویی به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که ادعا می‌شود مربوط به رفتار خشونت‌آمیز گشت‌ارشاد با یک زن در تهران در روز اول مهر ۱۴۰۵ است (لینک۱، لینک۲، لینک۳، لینک۴، لینک۵).

در فیلم زن جوان گریانی دیده می‌شود که در اتومبیل نشسته است و فردی جلوی موهای او را قیچی می‌کند و به او سیلی می‌زند. صدای روی ویدیو به نظر همهمه‌ای از یک محیط شلوغ است.

در توضیح این پست نوشته شده است:

«رفتار خشونت‌آمیز ماموران گشت ارشاد؛ بریدن موهای یک دختر جوان با قیچی در تهران. بر اساس ویدیوهای منتشر شده در شبکه اجتماعی، صحنه‌هایی از برخورد خشونت‌آمیز ماموران گشت ارشاد با یک دختر جوان در تهران بازتاب گسترده‌ای داشته است. در جریان این برخورد، ماموران حاکمیت ضمن ضرب‌وشتم و اعمال خشونت کلامی و فیزیکی، در اقدامی انتقام‌جویانه و تحقیرآمیز، موهای این دختر جوان را با قیچی کوتاه کرده‌اند. تداوم این‌گونه برخوردهای قرون‌وسطایی علیه زنان به بهانه پوشش اجباری، نشان‌دهنده استیصال حاکمیت و تداوم سرکوب ساختاری علیه کرامت و آزادی‌های اولیه زنان در جامعه است.»

در برخی از توضیحات هم ادعا شده که ویدیو دختری افغانستانی را نشان می‌دهد که گشت ارشاد در اکباتان تهران با او این رفتار را می‌کند.

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد این ادعاها نادرست است و ویدیو مربوط به ایران نیست.

موضوع ویدیو چیست؟

جست‌وجوی معکوس تصاویر اسکرین‌شات ویدیو نشان می‌دهد نسخه‌های طولانی‌تری از این ویدیو در فیس‌بوک و یوتیوب وجود دارد. این نسخه‌ها با صدای اصلی منتشر شده که به زبان ترکمنی است. یک اکانت یوتیوب ازبکستانی روز ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ (۳۱ شهریور ۱۴۰۵) نسخه‌ طولانی ویدیو را به اشتراک گذاشت و در توضیح نوشت «مجازات خودسرانه زن هرزه اهل خوارزم». خوارزم ولایتی در مرز بین ازبکستان و ترکمنستان است.

در این ویدیو به نظر می‌آید یک نفر پشت دوربین است و فرد دیگری هم حضور دارد که موهای زن در تصویر را قیچی می‌کند و هر از گاهی به صورت و بدن او می‌کوبد. زن پشت دوربین می‌گوید:

« اون یکی دیگه کو؟ می‌خوای وسط سرت رو مثل مردها بتراشم؟ رو بگردون، صورتت رو درست نشون بده! بگو ببینم چرا موهات تراشیده شده؟ دلیلش رو بگو! بگو چرا موهات تراشیده شده؟ رفتی با شوهر کس دیگری... زندگی سه تا بچه رو خراب کردی. رفتی نون و نمک اون خانه رو خوردی، ها؟ در اون خانه زندگی کردی، بهت جا دادن، دعوتت کردن، سفره‌شون رو برات باز کردن. چشمات رو باز کن! صورتت سیاه (شرمسار) باشه. بی‌آبرو. بی‌شرم. حالا چه نصیحتی داری برای زن‌هایی که مثل خودت هستند؟» و زن در تصویر با گریه می‌گوید که «هیچ وقت زندگی بقیه را خراب نکنید».

روز بعد یک اکانت قزاقستانی ویدیو را به اشتراک گذاشت و نسبت به رفتاری که با زن در ویدیو شده است انتقاد کرد.

همان روز یک سایت خبری قزاقستانی‌ هم تصاویری از این ویدیو را به اشتراک گذاشت و نوشت: «در ازبکستان، زنی به زنی که گمان می‌کرد با شوهرش رابطه‌ی نامشروع دارد، حمله کرد». و نوشت که این کار در شبکه‌های اجتماعی با انتقاد مواجه شده است.

در ادامه این ویدیو با حذف صدای اصلی در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان به اشتراک گذاشته شد و به نادرست به برخورد روزهای اخیر گشت ارشاد با یک زن در تهران نسبت داده شد.

سابقه رفتارهای خشونت‌آمیز گشت ارشاد

در سال‌های گذشته به ویژه تا زمان کشته شدن مهسا امینی در بازداشت گشت‌ارشاد، گزارش‌های فراوانی از ضرب‌وشتم و حتی شلیک به شهروندان از سوی ماموران گشت ارشاد منتشر شد.

یکی از نمونه‌ها، مربوط به ویدیویی است که فروردین سال ۱۳۹۷ منتشر شد. در این ویدئو، درگیری فیزیکی یکی از زنانی که مامور گشت ارشاد در یکی از پارک‌های تهران است، دیده می‌شود. این ویدئو

واکنش مقامات وقت را نیز به همراه داشت؛ از وزیر کشور و فرماندهان نیروی انتظامی تا نمایندگان مجلس و حتی احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد نیز این اتفاق را یک «خطا» خواند و خواستار رسیدگی به آن شد.

نمونه دیگر از این ویدیوها مربوط به شلیک ماموران گشت ارشاد به شهروندان است. روزنامه شرق در گزارشی که با عنوان «به اضافه ارشاد» در تاریخ ۲۱ خرداد ۱۴۰۱ منتشر کرده است، روایت ماریا عارفی و همسرش رضا مرادخانی از شلیک مامور گشت ارشاد به آقای مرادخانی در تهران را بازتاب داده است.

با وجود سابقه این خشونت‌ها از سوی ماموران گشت ارشاد ویدیوی مورد اشاره ارتباطی به ایران یا برخورد با بدحجابی ندارد.

با این توضیحات فکت‌نامه به انتساب این ویدیو به برخورد گشت ارشاد با دختری در تهران نشان «نادرست» می‌دهد.