بررسی ادعاها درباره اشیای نورانی دیده‌شده در تهران و مشهد

برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی، شامگاه یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، ویدئوهایی از چند شیء نورانی ناشناس در آسمان تهران و مشهد را منتشر کردند؛ ویدیوهایی که توجه بسیاری را در پی داشت.

در بیشتر این تصاویر، مجموعه‌ای از نورهای رنگی دیده می‌شد که در آسمان ابری حرکت می‌کنند یا موقعیت خود را تغییر می‌دهند.

یکی از پربازدیدترین ویدیوها با این توضیح منتشر شد که مربوط به محدوده بزرگراه آزادگان تهران است.

تهران ، اتوبان آزادگان

29 شهریور حوالی ساعت 19:30

از اجرام ناشناخته آسمانی فیلم گرفتم

واقعا نمیدونم چی هست ولی نزدیک ابرها بود نور های خاصی داشت و بدون هیچ صدایی در فضا معلق بود !!!

لطفا منتشر کنین همه ببینن 🙏 #یوفو #ufo #فضا #ناسا #بشقاب‌پرنده #فرازمینی #تهران #ایران pic.twitter.com/AHfV3FvTEb

— Ali Sedaghati (@AliiiiiSeda) September 20, 2026

خبرگزاری فارس اعلام کرد درباره ماهیت این اشیای ناشناس از سازمان هواپیمایی کشوری استعلام گرفته و نوشته «تاکنون پرواز مشخصی که بتوان آن را به این شیء نسبت داد، در رادار‌های مورد بررسی مشاهده نشده و این سازمان درباره ماهیت شیء نیز اظهارنظر مشخصی نداد.»

همزمان، گمانه‌زنی‌های مختلفی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است؛ از پهپاد و هواپیمای شناسایی گرفته تا بادبادک مجهز به چراغ و حتی تصاویر ساختگی با هوش مصنوعی.

کیفیت پایین تصاویر هم تشخیص قطعی را سخت کرده است.

این اتفاق تقریباً همزمان با پنجاهمین سالگرد مشاهده معروف شهریور ۱۳۵۵ در آسمان تهران رخ داده؛ حادثه‌ای که در آن جنگنده‌های نیروی هوایی برای بررسی یک شیء نورانی به پرواز درآمدند. هرچند هیچ مدرکی مبنی بر ارتباط این دو رویداد وجود ندارد، اما همین همزمانی باعث شده بحث‌ها در فضای مجازی داغ‌تر شود.

تعریف «پدیده غیرعادی ناشناس»

شیء پرنده ناشناس که در متون رسمی امروز بیشتر «پدیده غیرعادی ناشناس» یا UAP نامیده می‌شود، مشاهده‌ای در هوا، دریا، فضا یا میان این محیط‌هاست که در لحظه نتوان آن را به هواپیما، پهپاد، بالن، ماهواره یا پدیده طبیعی شناخته‌شده نسبت داد. دفتر حل ناهنجاری‌های همه‌حوزه‌ای وزارت جنگ آمریکا آن را منبع تشخیص غیرعادی می‌داند که هنوز به بازیگر مشخصی منتسب نشده و رفتارش برای حسگر یا ناظر به‌سادگی قابل توضیح نیست. ناسا نیز همین اصطلاح را پذیرفته و تاکید کرده هیچ مدرک معتبری وجود ندارد که این پدیده‌ها فناوری فرازمینی باشند.

بیشتر گزارش‌ها پس از بررسی به موارد معمولی مثل پهپاد، هواپیما، بالن یا خطای حسگر ختم می‌شوند و فقط درصد کمی به‌خاطر کمبود داده حل‌نشده می‌مانند. اهمیت رسمی موضوع بیشتر ایمنی پرواز و امنیت ملی است، نه داستان بشقاب‌پرنده؛ یعنی مشاهده نور ناشناس در آسمان، نقطه شروع بررسی است، نه اثبات وجود موجودات فضایی.

ادعاهای مطرح شده در ارتباط با ویدیوها

بشقاب‌پرنده یا شیء فرازمینی

برخی کاربران فیلم تهران را «یوفو» یا سفینه خوانده‌اند. استدلالشان شکل خمیده یا نیم‌دایره‌ای نورها، چند رنگ بودن چراغ‌ها و حرکت نامعمول در نگاه اول است. در صدای بعضی ویدیوها هم عبارت‌هایی مثل «این یوفو است» شنیده می‌شود. همین ادعا بعدا به فیلم مشهد هم تعمیم داده شد.

ارتباط با حادثه شهریور ۱۳۵۵

گروهی نیز به همزمانی انتشار فیلم با پنجاهمین سالگرد مشاهده شیء نورانی در تهران اشاره کرده‌اند؛ گزارشی که مربوط به تهران در ۱۹ سپتامبر ۱۹۷۶ (۲۸ شهریور ۱۳۵۵) است. در روایت آن حادثه، مشاهده نورهای قرمز، نارنجی و آبی و پرواز جنگنده‌های F-4 مطرح شده است. این کاربران می‌گویند شباهت ظاهری نورهای رنگی و مکان (تهران) تصادفی نیست. هیچ نهاد رسمی این پیوند را اعلام نکرده؛ موضوع فقط در بحث‌های آنلاین آمده است.

هواپیمای ادعایی TR-3B

عده‌ای نوشته‌اند جسم دیده‌شده در فیلم تهران شبیه هواپیمای ادعایی TR-3B است. در همین پست‌ها TR-3B را پرنده مثلثی رادارگریز آمریکایی، مرتبط با دارپا، با توانایی اسکن عمق زمین و پرواز کم‌صدا معرفی کرده‌اند و عکس‌های مثلثی سیاه را کنار ویدئو گذاشته‌اند. این ادعا بیشتر روی شکل کلی نورها و فرض فناوری پنهان نظامی استوار است، نه روی سند رسمی شناسایی. وجود خارجی خود این هواپیما هم به‌صورت عمومی و رسمی اثبات نشده؛ دولت آمریکا آن را به‌عنوان پرنده عملیاتی تایید نکرده و سند خرید، شماره سریال یا داده پروازی قابل راستی‌آزمایی از آن منتشر نشده است. بنابراین حتی اگر کسی شباهت ظاهری ببیند، این شباهت به مدلی است که فعلا در حد ادعا باقی مانده، نه هواپیمای ثبت‌شده.

هواپیمای اسکنر یا شناسایی خارجی

در رسانه‌های فارسی این فرض هم پخش شد که جسم، هواپیمای شناسایی یا «اسکنر آمریکایی» بوده است. طرفداران این نظر آن را در فضای تنش منطقه‌ای و هشدارهای نظامی همان روزها معنا می‌کنند و می‌گویند چراغ‌های رنگی می‌تواند آرایه حسگر یا چراغ عملیاتی باشد. هویت، مسیر پرواز و ثبت راداری منتشر نشده است.

پهپاد یا دسته پهپاد

بخش دیگری از کاربران می‌گویند نورهای نزدیک به هم، حرکت نسبتا آرام و نبود صدای واضح در فیلم، با یک پهپاد یا چند پهپاد هماهنگ سازگار است. در نسخه‌های خارجی همین بحث، از پهپاد تجاری تا پهپاد نظامی نام برده شده، بدون انتساب قطعی به کشور یا مدل مشخص.

هواپیما با چراغ ناوبری

درباره فیلم مشهد برخی نوشته‌اند چراغ سبز و قرمز دو سر بال، همان چراغ استاندارد هواپیمای مسافربری است. در فیلم تهران هم عده‌ای بخش دوم تصویر را هواپیمای دور با چراغ چشمک‌زن دانسته‌اند. این ادعا روی الگوی چراغ هوانوردی تکیه دارد، نه روی شماره پرواز یا داده برج مراقبت.

بادبادک، بالن یا ریسه چراغ

گروهی با اشاره به زاویه فیلم و لرزش تصویر گفته‌اند جسم، نزدیک و سبک است؛ مثل بادبادک ال‌ای‌دی یا چند بالن چراغ‌دار که در شهرها رایج شده. برخی از کاربران غیر ایرانی هم از «سه بالن» در یکی از کلیپ‌ها حرف زده‌اند. این نظر معمولاً برای فیلم‌هایی است که جسم بزرگ و دور به نظر نمی‌رسد.

ساختگی بودن یا هوش مصنوعی

عده‌ای گفته‌اند فیلم واقعی نیست و با هوش مصنوعی یا تدوین ساخته شده؛ چون کیفیت پایین است، زاویه و اندازه جسم مشخص نیست و فایل اصلی با مشخصات زمانی و مکانی همراه نیست. گروهی دیگر همان فیلم را ضبط‌شده در بزرگراه آزادگان می‌دانند و به انتشار سریع همان شب اشاره می‌کنند.

دو جسم جدا در ویدیو مربوط به تهران

بعضی ناظران آنلاین می‌گویند کلیپ تهران لزوما یک جسم واحد نیست: یک بخش آرایش خمیده چراغ‌های رنگی دارد و بخش دیگر چند نور با الگوی متفاوت و یک چراغ چشمک‌زن. بر این اساس، ممکن است دو مشاهده جدا در یک فایل کنار هم آمده باشند. این نکته فقط توصیف ظاهر فیلم است، نه تعیین هویت.

پرونده مشاهده ۱۳۵۵ تهران

بامداد ۱۹ سپتامبر ۱۹۷۶ برابر با ۲۸ شهریور ۱۳۵۵، چند شهروند منطقه شمیران به برج مراقبت مهرآباد و پست فرماندهی نیروی هوایی شاهنشاهی ایران زنگ زدند و از جسمی بسیار روشن در آسمان شمال تهران خبر دادند.

یکی آن را شبیه پرنده و دیگری شبیه هلی‌کوپتر چراغ‌دار توصیف کرد. حسین پیروزی، مسئول شیفت شب برج مراقبت فرودگاه مهرآباد ابتدا گمان کرد این جسم، ستاره است، اما پس از دیدن نور از پشت بام ساختمان، با نیروی هوایی تماس گرفت. پس از آنکه نیروی هوایی نیز گزارش را تایید کرد، دو فروند اف‌ـ۴ از پایگاه شاهرخی همدان به پرواز درآمدند.. طبق سند اطلاعاتی آمریکا، درخشش جسم از فاصله حدود ۷۰ مایلی هم دیده می‌شد.

جنگنده اول که در برخی روایت‌ها توسط ستوان یدالله نظری هدایت می‌شده، حدود ساعت ۱:۳۰ بامداد به جسم پرنده نزدیک شد؛ وقتی فاصله کم شد، ابزار دقیق و ارتباط رادیویی از کار افتاد و با دور شدن دوباره فعال شد. جنگنده دوم با خلبانی ستوان پرویز جعفری قفل راداری در حدود ۲۷ مایل گرفت؛ بازتاب رادار شبیه هواپیمای بوئینگ ۷۰۷ گزارش شد. خلبان چهار منبع نور شدید قرمز، سبز، نارنجی و آبی دید. هنگام نزدیک شدن برای شلیک، سامانه تسلیحاتی مختل شد. از شیء اصلی دو جسم جدا شد. یکی با سرعت به سمت F-4 آمد و خلبان آن را شبیه موشک دید و مانور گریز زد؛ این جسم سپس به سمت منبع اصلی برگشت. جسم درخشان دیگری از همان مجموعه جدا شد و به سمت زمین رفت. خلبان گفت به نظر می‌رسید آرام پایین بیاید و بر سطح زمین نور شدیدی بتاباند، نه اینکه منفجر شود.

روز بعد خدمه، با بالگرد، به ناحیه‌ای رفتند که گمان می‌کردند جسم نورانی در آن فرود آمده است. در محل مورد نظر لاشه، جای برخورد یا اثر قابل تشخیص پیدا نشد. گزارش‌های بعدی فقط همین را ثبت کرده‌اند: جدایی یک نور به سمت زمین، و پیدا نشدن چیزی در بازدید روز بعد. هویت آن نور و اینکه واقعا فرود آمده باشد، در اسناد موجود مشخص نشده است.

شرح این رویداد در گزارش سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) ثبت شد و بعدا از طبقه‌بندی خارج شد. در برگه ارزیابی این گزارش آمده است که منبع «تایید شده و قابل اتکا» است و مورد را گزارشی برجسته خوانده‌اند که چند شاهد زمینی و هوایی، دید راداری و اثر روی سامانه‌های هواپیما دارد. این اسناد مشاهده و رهگیری را ثبت می‌کنند؛ هویت جسم را معلوم نمی‌کنند و نتیجه‌گیری فرازمینی در متن رسمی نیامده است.