ادعای نادرست کشف سنگ ۱۷۰ میلیون ساله شالیگرام در پی سیل نپال

ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید در پی سیل اخیر در نپال، یک شالیگرام ۳۰ تنی با قدمت ۱۷۰ میلیون سال در این کشور نمایان شده است. (لینک۱، لینک۲، لینک۳، لینک۴)

براساس این ادعا، این سنگ، بزرگ‌ترین شالیگرام کشف شده در جهان است و در منطقه موکتینات نپال پیدا شده و تصویری از آن نیز به همراه این ادعا در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد که این ادعا نادرست است.

آیا سیل اخیر نپال منجر به کشف شالیگرام ۱۷۰ میلیون ساله شده است؟

شالیگرام‌ها سنگ‌ها و فسیل‌هایی هستند که بیشتر در در نپال یافت می‌شوند و در سنت‌های هندو، به‌ویژه در میان پیروان ویشنو، جایگاه مذهبی ویژه‌ای دارند. این سنگ‌ها حاوی فسیل جانوران دریایی منقرض شده‌ هستند. نقش‌های دایره‌ای و مارپیچی که روی بسیاری از شالیگرام‌های طبیعی دیده می‌شود، در واقع از ساختار و دنده‌های صدف آمونیت باقی مانده است.

اما صرف داشتن یک نقش مارپیچ یا شباهت ظاهری به شالیگرام، یک سنگ را به شالیگرام طبیعی تبدیل نمی‌کند. آنچه در تصویر همراه این ادعا دیده می‌شود نیز یک فسیل عظیم که پس از سیل از دل زمین بیرون آمده باشد نیست، بلکه مجسمه‌ای است که گروهی از هنرمندان روی یک تخته‌سنگ طبیعی در کنار رود کالی گندکی تراشیده‌اند.

روز چهارم اردیبهشت ماه، زمانی که کار ساخت هنوز ادامه داشت، یک رسانه محلی گزارشی از پروژه منتشر کرده بود. در این گزارش آمده بود که هنرمندان در حال تراشیدن یک تخته‌سنگ بزرگ در ساحل کالی گندکی هستند تا آن را به یک «مجسمه شالیگرام ۲۲ فوتی» تبدیل کنند.

این مجسمه سرانجام در خرداد ماه سال جاری طی مراسمی مذهبی رونمایی شد. تلویزیون دولتی نپال نیز در گزارش افتتاحیه می‌گوید که این اثر ۲۲ فوتی را مجسمه‌سازان روی تخته‌سنگ‌های حاشیه کالی گندکی تراشیده‌اند.

مراسم رونمایی از شالیگرام هنرمندان نپالی

در نتیجه آنچه در تصویر همراه این ادعا منتشر شده، نه یک شالیگرام چند ده میلیون ساله، بلکه یک اثر هنری دست‌ساز هنرمندان نپالی است.

سیل مرگبار در نپال

روز چهارم شهریور ماه سال جاری، سیلی ناگهانی و مرگبار در منطقه هیمالیایی مرز نپال و تبت به وقوع پیوست. جریان عظیمی از یخ، سنگ، گل و آب از مسیر رود «لهنده خولا» وارد نپال شد و سپس مناطق پایین‌دست در امتداد رودهای «بوته کوشی» و «تریشولی» را درگیر کرد. شهرستان‌های «راسووا» و «نوواکوت» از مناطق اصلی آسیب‌دیده بودند. تا لحظه تنظیم این گزارش دست‌کم ۹۰۳ نفر در نپال جان باخته و ۴۲۴۷ نفر همچنان مفقود هستند.

با این حال، محل ساخت و رونمایی از شالیگرام دست‌ساز هنرمندان نپالی در ساحل رود کالی گندکی در منطقه وقوع این سیل قرار نداشت و روی نقشه با یک خط مستقیم دست‌کم ۱۷۰ کیلومتر با محل وقوع سیل فاصله دارد.

چند پلتفرم راستی‌آزمایی دیگر نیز این ادعا را راستی‌آزمایی کرده و آن را نادرست تشخیص داده‌اند. (لینک۱ ، لینک۲ ، لینک۳)

بنابراین فکت‌نامه به ادعای کشف یک سنگ شالیگرام ۱۷۰ میلیون ساله در پی سیل اخیر نپال، نشان «نادرست» می‌دهد.