درباره شعر «تله‌گذاری‌شده» منتسب به رهبر پیشین جمهوری اسلامی چه می‌دانیم؟

این روزها در شبکه‌های اجتماعی، ماجرای شعری منسوب به علی خامنه‌ای، بازتاب گسترده‌ای داشته است؛ شعری که اگر ابتدای حروف هر مصرع آن را پشت سر هم قرار دهیم، این جمله به دست می‌آید: ««من علی خامنه‌ای زاده شیطانم».

در این مطلب روند انتشار، دست‌به‌دست‌شدن و داستان‌هایی را که در مورد آن تولید شده است مرور می‌کنیم.

۱- اسفند ۱۴۰۴؛ شعر منتشر می‌شود

بررسی بایگانی سایت‌های خبری و کانال‌های فعال در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد انتشار این شعر مربوط به این روزها نیست و برای اولین‌بار چند روز بعد از کشته‌شدن علی خامنه‌ای یعنی اسفند ‍۱۴۰۴ در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

به عنوان مثال یک کانال ایتا با نام «کانال رسمی شهید صادق اشتاد» در تاریخ ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ (چند روز بعد از کشته‌شدن رهبر پیشین جمهوری اسلامی) این شعر را با چنین ادعایی منتشر کرد: «رهبر شهیدمان امام خامنه‌ای در شعرشون دقیقا به اسفند ماه امسال اشاره کرده‌اند.»

(لینک بایگانی)

همین پست در بایگانی سایت‌های خبرخوان مانند سایت ویسگون نیز در دسترس است (بایگانی) و در ماه‌های بعد هم در شبکه‌های اجتماعی مانند کانال ایتای نغمه‌های ایرانی منتشر شده است.

جستجو در آرشیو سایت‌هایی چون همشهری و ایلنا (بایگانی‌شده در سایت چهارنیوز) نشان می‌دهد آنها نیز این شعر را با ادعای پیشگویی رهبر پیشین جمهوری اسلامی منتشر کرده بودند اما این مطلب در حال حاضر از روی این وبسایت‌ها حذف شده است.

۲- ویدیوی آیت‌الله موسوی جزایری منتشر می‌شود

چند ماه بعد یعنی دهم اردیبهشت ۱۴۰۵، آیت‌الله موسوی جزایری، عضو مجلس خبرگان رهبری، در آیین گرامیداشت شهدا در خوزستان به همین شعر اشاره می‌کند و مدعی می‌شود علی خامنه‌ای رهبر پیشین جمهوری اسلامی چند روز پیش از کشته‌شدن، از یک شاعر عرب اهوازی به نام عباس حزباوی خواسته شعری که سروده را به زبان عربی ترجمه کند. موسوی جزایری همین شعر را به طور کامل در این مراسم می‌خواند.

در گزارش آمده: «آیت‌الله موسوی جزایری ادامه داد: در نخستین روزهای ماه رمضان مراسمی برگزار شده بود که در آنجا رهبر شهید سراغ حاج عباس حزباوی را گرفتند و گفتند با او کاری دارم و به او بگویید به دیدار ما بیاید.

وی خاطرنشان کرد: هنگامی که حاج عباس به دیدار ایشان رفت، رهبر شهید قصیده‌ای را که سروده بودند به او دادند و از وی خواستند آن را به زبان عربی ترجمه کند، اما پیش از آنکه این کار انجام شود، رهبر شهیدمان آیت‌الله العظمی خامنه‌ای به شهادت رسیدند و آن قصیده به دست ایشان نرسید.

در این قصیده‌گویی رهبر شهید از سرنوشت خود آگاه بودند؛ انگار می‌دانستند اسفند به شهادت خواهند رسید و نوروز را در کنار امیرالمؤمنین (ع) خواهند بود.»

ویدیوی این گفته‌ها نیز در اردیبهشت ۱۴۰۵ در برخی رسانه‌ها از جمله خبرگزاری فارس نیز بازنشر شده است. (لینک بایگانی)

۳- حزباوی، گرفتن شعر از خامنه‌ای را تایید می‌کند

دو روز بعد یعنی ۱۲ اردیبهشت هم همین خاطره و همین شعر از زبان عباس حزباوی در سایت «صبح خوزستان» منتشر می‌شود. (لینک بایگانی)

عباس حزباوی، شاعر خوزستانی است که بسیاری از اشعار علی خامنه‌ای و همچنین دیوان اشعار روح‌الله خمینی را به زبان عربی برگردانده است.

حزباوی در این خاطره ادعا می‌کند خامنه‌ای در اول ماه رمضان ۱۴۰۴ شعری به او داده بود تا آن را به عربی ترجمه کند. حزباوی می‌گوید ترجمه شعر را به‌دلیل مشغله به تعویق انداخت و چند هفته پیش، هنگام ترجمه، متوجه شد که در شعر به‌طور تلویحی از مرگ خامنه‌ای پیش از نوروز، پیوستن او به شهدا و «نابودی کفار در جنگ» سخن گفته شده است.

او می‌گوید: «روز پنج شنبه اول ماه مبارک رمضان ۱۴۰۴ دیداری با مقام رهبری داشتیم همراه با گروه‌های قرآنی و تواشیح. آن روز رهبر شعری به من داد که به عربی ترجمه کنم. اصلا فکر نمی‌کردم این آخرین دیدار ما باشد. به خاطر مشغله زیاد فرصت ترجمه نداشتم تا اینکه چند هفته قبل خواستم شعر را ترجمه کنم که فهمیدم در این شعر حضرت آقا بطور واضح بیان کرده عید نوروز امسال در کنار ملت ایران نخواهد بود و همزمان با رفتنش کفار هم نابود می شوند.»

این خاطره به صورت ویدیویی نیز از عباس حزباوی منتشر شده است:

۴- دفتر خامنه‌ای تکذیبیه منتشر می‌کند

با وجود اینکه این شعر ماه‌ها به طور گسترده با عناوینی چون «پیش‌بینی آیت‌الله خامنه‌ای از شهادت در اسفند ماه» بازنشر می‌شد اما هیچ نشانه‌ای از آن در سایت رسمی رهبر پیشین جمهوری اسلامی وجود ندارد.

دفتر حفظ و نشر آثار خامنه‌ای نیز روز ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، یعنی چند روز بعد از سخنرانی موسوی جزایری در بیانیه‌ای اعلام می‌کند: «دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی خامنه‌ای قدس‌الله نفسه‌الزکیه، در پاسخ به پرسش برخی از اهالی قلم درباره‌ی صحت انتساب شعر و خاطره‌ی بازگو شده توسط یکی از علمای محترم، به اطلاع می‌رساند انتساب این شعر به امام شهید و نیز ماجرای سُرایش نقل‌شده از اساس صحت ندارد.»

چند روز قبل از این تکذیبیه، خبرگزاری فارس نیز روز ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ در گزارشی، به جعلی بودن این ادعا اشاره کرده است.

«من علی خامنه‌ای زاده شیطانم»

اما نکته‌ مهمی که در شبکه‌های اجتماعی به آن اشاره شده، ماجرای «من علی خامنه‌ای زاده شیطانم» است؛ جمله‌ای که از پشت هم قرار دادن حرف اول هر مصرع این شعر به دست می‌آید.

در اصطلاح ادبی به این آرایه «موشح» یا «توشیح» گفته می‌شود.

در روزهای گذشته برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی متوجه این موضوع شده‌اند و به آن اشاره کرده‌اند.

در میان اشعار منسوب به روح‌الله خمینی هم این آرایه ادبی برای نام بردن از بستگانش (احمد و فاطی) وجود داشته است.

یکی دیگر از نکات جالبی که در روایت عباس حزباوی به چشم می‌خورد، اشاره به همین صنعت ادبی است.

او می‌گوید پس از آنکه علی خامنه‌ای در دیداری با نیروهای مسلح به آیه «کَلّا إِنَّ مَعِیَ رَبّی سَیَهْدین» و داستان حضرت موسی اشاره کرد، او موفق شده با استفاده از ۱۴ حرف عبارت «اِنَّ مَعِیَ رَبّی سَیَهدین» شعری ۱۴‌بیتی بسراید و آن را برای او خواند؛ شعری که دقیقا در آن آرایه ادبی مشوح استفاده کرده است.

بنا بر روایت شاعر، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، پس از شنیدن شعر خواست همین ابیات با هنر خاتم‌کاری برایش ساخته شود.

حزباوی می‌گوید: «براساس چهارده حرف اول این جمله “ان معی ربی سیهدین ” ۱۴ بیت نوشتم که برای رهبری خواندم. وقتی شنید گفت همین بیت‌ها را برایم نقش خاتم کنید که کار هنری ماندگاری شد.»

به نظر می‌رسد بر اساس تاریخ انتشار ادعاها، این شعر ابتدا در اسفند ۱۴۰۴ و چند روز بعد از کشته‌شدن رهبر پیشین جمهوری اسلامی سروده شده و در شبکه‌های اجتماعی با ادعای «پیش‌بینی رهبر جمهوری اسلامی مبنی بر کشته‌شدن شدن خود در ماه اسفند» بازتاب پیدا کرده است. این شایعه بعدتر با خاطراتی ساختگی از یک شاعر خوزستانی عرب بازتاب پیدا کرده و افرادی چون آیت‌الله موسوی جزایری نیز روایت‌های خود را از آن ارائه کرده‌اند؛ شعری که چند روز بعد از این اظهارنظرها و انتشار در سایت‌های خبری، به صورت رسمی از سوی دفتر رهبر جمهوری اسلامی تکذیب شده است.

این روزها شعری منسوب به علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که با پشت هم قرار دادن حروف اول مصرع‌های آن، جمله «من علی خامنه‌ای زاده شیطانم» به دست می‌آید.

بررسی آرشیو شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد این شعر در اسفند ۱۴۰۴ و چند روز بعد از کشته‌شدن علی خامنه‌ای با ادعای «پیش‌بینی رهبر انقلاب از زمان کشته‌شدن خود» منتشر شده است. این شعر در هفته‌ها و ماه‌های بعد نیز با همین ادعاها در بسیاری از سایت‌های خبری و پست‌های شبکه‌های اجتماعی بازنشر شده است.

اردیبهشت ۱۴۰۵، عباس حزباوی، شاعر خوزستانی عرب و آيت‌الله موسوی جزایری، عضو مجلس خبرگان رهبری، همین شعر را در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود خوانده‌اند و ادعا کرده‌اند علی خامنه‌ای در رمضان ۱۴۰۴ این شعر را به عباس حزباوی داده تا آن را به زبان عربی ترجمه کند.

چند روز بعد از این ادعاها (در ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵) دفتر رهبر جمهوری اسلامی انتساب این شعر به علی خامنه‌ای و نحوه سروده‌شدن آن را تکذیب می‌کند.

در روزهای گذشته، برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی متوجه این مساله می‌شوند که با قراردادن حرف اول مصرع‌ها، جمله «من علی خامنه‌ای زاده شیطانم» به دست می‌آید.

سایت‌های خبری و بسیاری از کانال‌های نزدیک به جمهوری اسلامی که این شعر را با ادعای «پیش‌بینی رهبر جمهوری اسلامی درباره کشته‌شدن خود در اسفند» منتشر کرده بودند، در حال حاضر آن را حذف کرده‌اند.