ویدیوی منتسب به آزمایش موشک قاره‌پیمای ایران، مربوط به فضاپیمای چینی است

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به آزمایش یک موشک قاره‌پیمای ایران است. (لینک۱، لینک۲، لینک۳، لینک۴)

در این ویدیو که در شبکه‌های فارسی و غیرفارسی بارها بازنشر شده، تصویر موشکی دیده می‌شود که با حرکتی شبیه به عروس دریایی جلو می‌رود و سپس به هدف برخورد کرده و منفجر می‌شود.

در توضیحات این ویدیو نوشته شده است:

«آزمایش موشک قاره پیمای ایران که با هماهنگی مسکو به صحرای سیبری روسیه پرتاب شد. گفته می‌شود اظهارات وزیر دفاع روسیه در خصوص توان ایران برای نابودی کاخ سفید و پنتاگون با تکیه بر نتایج این آزمایش بوده است. برد موشک: بیش از ده هزار کیلومتر، نام موشک: مقدم با سر جنگی و کلاهک رستاخیز»⁩

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد این ادعا نادرست است و ویدیو ارتباطی به ایران و موشک‌های ایرانی ندارد.

صفحه یوتیوب بخش اروپایی شبکه تلویزیونی جهانی چین (CGTN Europe) در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۵ این ویدیو را منتشر کرد و توضیح داد که مربوط به پرتاب فضاپیمای باری تیانژو-۹ چین است.

در توضیح این ویدیو نوشته شده است: «فضاپیمای باری تیانژو-۹ چین با موفقیت به فضا پرتاب شد و در ایستگاه فضایی تیانگانگ پهلو گرفت. این فضاپیما محموله‌ای از تجهیزات حیاتی از جمله لباس‌های جدید فضانوردی، مواد غذایی، لوازم ورزشی و تجهیزات علمی را با خود به همراه برده است تا از عملیات فضانوردان مأموریت شنجو-۲۰ و برنامه‌های آینده چین در حوزه کاوش‌های فضایی پشتیبانی کند».

در گزارشی که The Economic Times روز ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۵ (۲۶ تیر ۱۴۰۴) منتشر کرد، به طور کامل به پرتاب این فضاپیما پرداخته شده است.

در این گزارش توضیح داده شده که پرتاب فضاپیمای تیانژو-۹ چین با موشک «لانگ مارچ ۷» ابری درخشان و شبیه به یک عروس دریایی در آسمان شب ایجاد کرد. دلیل شکل‌گیری این پدیده، گازها و ابرهای ناشی از احتراق راکت در لایه‌های بالای جو بود که با انعکاس نور خورشید، ظاهر یک عروس دریایی نورانی را در آسمان تداعی می‌کرد.

موشک سجیل و ابر نورانی اطراف آن

حدود یک ماه پیش از این پرتاب، ایران برای اولین‌بار موشک بالستیک دو مرحله‌ای و سوخت جامد «سجیل» را در تاریخ ۱۸ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۹ خرداد ۱۴۰۴) به سمت اسرائیل شلیک کرد.

این رویداد به عنوان بخشی از حملات تلافی‌جویانه ایران علیه اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه، در میان اخبار رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفت.

همزمان برخی صفحه‌ها در شبکه‌های مجازی ادعا کردند که هاله‌های نوری شبیه به عروس دریایی و آنچه در پرتاب فضاپیمای تیانژو-۹ چین ثبت شد، در زمان پرتاب این موشک در آسمان منطقه دیده شده است و در برخی از شبکه‌های خبری داخل ویدیوی منتسب به آن را هم منتشر کردند.

ممکن است به دلیل نزدیکی زمانی شلیک موشک بالستیک «سجیل» و موشک چینی و دیده شدن هاله ابری در هر دو، برخی به اشتباه ویدیوی پرتاب فضاپیمای چینی را به توان نظامی ایران نسبت داده باشند.

پدیده «عروس دریایی فضایی» چیست؟

دیدن هاله ابری در اطراف موشک‌ پرتاب شده به فضا یک پدیده شناخته‌شده در هوافضا است که به آن پدیده شفق موشکی یا پدیده «عروس دریایی فضایی» می‌گویند. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که گازهای خروجی از موتور موشک در ارتفاعات بسیار بالا (لایه استراتوسفر و مزوسفر) با نور خورشید برخورد می‌کنند.

بر اساس گزارش علمی پایگاه تخصصی Space Launch Schedule، خروجی موتور موشک‌ها عمدتا شامل بخار آب و دی‌آکسید کربن است. در ارتفاعات بالا به دلیل سرمای شدید و فشار نزدیک به صفر جو، این بخار آب به‌سرعت منبسط شده و به کریستال‌های ریز یخ تبدیل می‌شود. این کریستال‌ها مانند منشورهای کوچک عمل کرده و نور خورشید را پراکنده می‌کنند که باعث ایجاد رنگ‌های درخشان و هاله چتری‌شکل شبیه عروس دریایی در آسمان می‌شود.

آژانس فضایی فیلیپین در بیانیه‌های خود گفته این پدیده فقط در زمان غروب یا سپیده‌دم دیده می‌شود؛ یعنی زمانی که ناظر روی زمین در تاریکی شب قرار دارد، اما موشک در ارتفاع بالا هنوز در زیر نور مستقیم آفتاب پرواز می‌کند.

با این توضیحات فکت‌نامه به ادعای ارتباط ویدیوی منتشر شده با آزمایش موشک قاره‌پیمای ایران نشان «نادرست» می‌دهد.