ادعای نادرست توقیف یک کشتی آمریکایی به نام آریستا در تنگه هرمز

در روز ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ و همزمان با بالاگرفتن تنش‌های نظامی بین نیروهای نظامی جمهوری اسلامی و ارتش ایالات متحده در خلیج فارس سپاه پاسداران در بیانیه‌ای اعلام کرد که یک نفتکش را که قصد خروج غیرقانونی از تنگه هرمز را داشت هدف قرار داده و متوقف کرد.

در بیانیه سپاه آمده:

« ساعت ۱:۳۰ بامداد امروز چهار فروند نفتکش متخلف با تحریک و هدایت ارتش متجاوز آمریکا بدون هماهنگی و بدون توجه به اخطار‌های مکرر نیروی دریایی سپاه، قصد خروج غیر قانونی از تنگه هرمز را داشتند که پس از اخطار، یکی از نفتکش‌ها مورد هدف واقع و متوقف شد و دیگر شناور‌های متخلف به عقب برگشتند».

در خبر اولیه نامی از کشتی متوقف شده و ملیت آن به میان نیامده بود.

در روزهای بعد در رسانه‌های ایران (تابناک، همشهری، فارس) ویدیویی از یک کشتی به نام آریستا (ARISTA) منتشر و ادعا شد این همان کشتی است که در تنگه هرمز توقیف شده است. در این خبرها آمده این ویدیو «از یک کشتی باری متعلق به شرکت آمریکایی آریستا که در تنگه هرمز توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به دلیل نقض قوانین و دستورالعمل‌های عبور از این تنگه توقیف شده است». همین خبر و ویدیو به نقل از رسانه‌های داخلی به رسانه‌های بیرون از ایران هم راه یافت.

این ادعا نادرست است.

آیا کشتی آریستا آمریکایی است؟

بر اساس اطلاعات موجود، با نام آریستا (ARISTA) دو کشتی، یک کشتی کانتینربر Container Ship یک کشتی فله‌بر Bulk Carrier وجود دارد.

کشتی کانتینربر آریستا

کشتی کانتینربر آریستا (ARISTA) با شماره شناسایی بین‌المللی IMO 9348493، در سال ۲۰۰۶ در کشور چین ساخته‌شده و در حال حاضر تحت پرچم کشور کومور یا اتحاد قُمُر (Comoros) فعالیت می‌کند.

بر اساس اطلاعات موجود در پایگاه‌ ردیابی VesselFinder این شناور از تاریخ ۱۹ مارس ۲۰۲۶ (۲۸ اسفند ۱۴۰۴) پس از حرکت از بندر الحمریه امارات، در شمال جزیره هرمز متوقف شده است. این شناور پیش از آن در تاریخ ۱۴ مارس ۲۰۲۶ از بندر دمیاط مصر، حرکت کرده بود.

این شناور پیش‌تر با نام‌های GAUJA ،TS Hongkong و Hammonia Xenia تحت پرچم کشورهای مختلف از جمله لیبریا، آلمان و پاناما فعالیت کرده و در حال حاضر در فهرست تحریم‌های دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) قرار دارد.

بررسی سوابق تحریمی آریستا، (با شماره شناسایی غیرقابل تغییر IMO 9348493) در پایگاه اطلاعاتی Open Sanctions نشان می‌دهد این کشتی که تحت مالکیت و مدیریت شرکت Reel Shipping L.L.C (مستقر در دبی) فعالیت می‌کرد در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار دارد. در زمان اعمال تحریم، کشتی با نام GAUJA، تحت پرچم پاناما و با ثبت مالکیت شرکت اماراتی Reel Shipping فعال بوده است. پس از اعمال تحریم‌ها، احتمالا برای فرار از ردیابی‌های بین‌المللی، نام کشتی به ARISTA و پرچم آن به کومور (Comoros) تغییر یافت.

بر اساس اطلاعات تحریمی شرکت Reel Shipping L.L.C یکی از نهادهای کلیدی در شبکه کشتیرانی‌ای است که محمد حسین شمخانی، پسر علی شمخانی، آن را کنترل می‌کند. این شبکه ناوگان بزرگی از نفت‌کش‌ها و کشتی‌های کانتینربر موسوم به «ناوگان سایه» است که برای انتقال نفت خام، فرآورده‌های نفتی و محموله‌های تجاری ایران و روسیه به کار گرفته می‌شود.

شناور آریستا در تاریخ ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۵ تحت فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ به طور رسمی در لیست سیاه تحریم‌های آمریکا (SDN List) قرار گرفت.

کشتی فله‌بر آریستا

کشتی فله‌بر آریستا (ARISTA) با شماره شناسایی بین‌المللی و تغییرناپذیر IMO 9244831، یک شناور کلاس پانامکس (Panamax) ساخته‌شده در سال ۲۰۰۲ در شرکت ژاپنی تسونیشی (Tsuneishi) است. این شناور در حال حاضر تحت پرچم پاناما فعالیت می‌کند.

در حرکت اخیر این شناور، مبدا (آخرین بندر ثبت‌شده) آن در لنگرگاه اوست-لوگا روسیه (Ust-Luga Anchorage, Russia) در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ بوده و مقصد اعلامی آن بندر ویستینو، روسیه (Vistino, Russia) است. موقعیت فعلی این شناور هم در آب‌های خلیج فنلاند در دریای بالتیک در محدوده لنگرگاهی پایانه‌های صنعتی کشور روسیه، نزدیک به مرز آبی استونی است.

این شناور تحت مالکیت و مدیریت تجاری شرکت Orchids Shipping Ltd (ثبت شده در امارات) و مدیریت فنی Huayu Ship Management Ltd (شرکت ثبت شده در هنگ‌کنگ) اداره می‌شود و در تاریخچه ۲۴ ساله خود با نام‌های ASL Yangpu (تحت پرچم جزایر مارشال)، QC Matilde و Fu May (تحت پرچم لیبریا) تردد داشته است. از منظر سوابق ناوبری، این فله‌بر در یک سال گذشته ترددهای مکرری به بنادر روسیه مانند کرچ، تمن و لنگرگاه اوست-لوگا داشته. این شناور اگرچه برخلاف کشتی کانتینربر آریستا در لیست مستقیم تحریم‌های ثانویه خزانه‌داری آمریکا (OFAC) قرار ندارد، اما به دلیل ترددهای مکرر به بنادر روسیه، دارای نمایه ریسک در سامانه‌های هوشمند دریانوردی است.

از این رو مشخص است که هیچ کدام از این شناورها آمریکایی نیستند.

از سوی دیگر شناوری که در ویدیو دیده می‌شود یک کشتی کانتینربر است که شباهت بیشتری به کشتی کانتینربر آریستا دارد که چنانچه پیشتر گفتیم در حال حاضر در آب‌های تنگه هرمز است. البته در عکس‌هایی که از این شناور منتشر شده قدیمی است و نام آن هنوز تغییر نکرده است.

تصویر کشتی کانتینربر آریستا تصویر اسکرین‌شات از ویدیویی که منتشر شده

از این رو به نظر می‌رسد کشتی‌ای که در تنگه هرمز متوقف شده همان کشتی کانتینربر آریستا است که متعلق به ناوگان سایه جمهوری اسلامی بوده و تحت تحریم آمریکا قرار دارد.

تانکر ترکرز (TankerTrackers )یک شرکت خصوصی که با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های دریایی، مسیر نفتکش‌ها و صادرات نفت کشورهای مختلف را رصد و تحلیل می‌کند هم در توییتی این ادعا را رد کرده و نوشته:

«کشتی آریستا (IMO 9348493) به هیچ وجه یک کشتی آمریکایی نیست. این یک کشتی کانتینربر است که تحت تحریم‌های ایالات متحده قرار دارد و در حال حاضر از تاریخ ۱۴ مارس ۲۰۲۶ در مختصات 27.12853 و 56.462 در شمال جزیره هرمز، ایران، متوقف شده است. این کشتی از بندر دمیاط مصر به این منطقه آمده است.»

از این رو فکت‌نامه به این ادعا که سپاه پاسداران یک کشتی باری متعلق به شرکت آمریکایی آریستا را به دلیل نقض مقررات عبور از تنگه هرمز توقیف کرده نشان «نادرست» می‌دهد.