شبکههای اجتماعی
تلگرام، توییتر، اینستاگرام، فیسبوک،...
ویدیویی که نشان میدهد ایران در حال تخلیه عمدی نفت در خلیج فارس است.
نادرست
ویدیوی منسوب به تخلیه عمدی نفت ایران در خلیج فارس ساختگی است
اگر وقت ندارید …
- ویدیویی در شبکههای اجتماعی مبنی بر تخلیه عمدی نفت از سوی جمهوری اسلامی ایران در نزدیکی جزیره خارک منتشر شد.
- نشت نفت در خلیج فارس واقعیت دارد و تصاویر مستندی از آن منتشر شده، اما این یک ویدیو خاص، جعلی است و با ابزار هوش مصنوعی ساخته شده است.
- درباره منشاء لکههای نفتی ادعاهای متفاوتی مطرح است. شرکت پایانههای نفتی ایران، نشتی تاسیسات نفتی داخلی را تکذیب کرده. رئیس سازمان محیطزیست منشا احتمالی آلودگی را تخلیه آب توازن یا پسماند آلوده اعلام کرد.
- برخی رسانهها مانند فاکسنیوز نیز میگویند فشار محاصره دریایی و انباشت نفتکشها ایران را به سمت تخلیه نفت یا پسماند نفتی سوق داده است.
- برخی تحلیلگران احتمال آسیب به خطوط لوله زیردریایی، نشتی در فرآیند بارگیری نفت یا خسارت غیرمستقیم ناشی از جنگ اخیر را عامل آن میدانند.
ویدیویی در اینستاگرام بازنشر میشود که ادعا شده مربوط به تصاویر تخلیه عمدی نفت از سوی جمهوری اسلامی ایران در اطراف جزیره خارک است. (لینک ۱، لینک ۲، لینک ۳)
در توضیح این ویدیو که کشتیای را در حال ریختن نفت در دریا نشان میدهد و لکه بزرگ نفتی در اطرافش شکل گرفته، نوشته شده است:
«لکه نفتی عظیمی که در نزدیکی جزیره خارک ایران مشاهده شد پس از مدتی به سمت جزایر و سواحل جنوبی حرکت کرد. تصاویر ماهوارهای پس از ظاهر شدن لکه بزرگ تیره در دریا، سوالاتی را مطرح کردند. درحالی ایران میگوید ممکن است یک تانکر خارجی مسئول باشد، اما تصاویر بدست آمده چیز دیگری را نشان میدهد.»
این ادعا بیاساس است و تصاویر منتشر شده در ویدیو ساخته هوش مصنوعی هستند.
بررسیها نشان میدهد تصویرهای متعددی که در ویدیو وجود دارند همگی ساخته ابزار هوش مصنوعی گوگل هستند و از این رو مطرح کردن این ادعا با استناد به این تصاویر نادرست است.
آلودگی نفتی در اطراف جزیره خارک
در هفتههای اخیر، تصاویر ماهوارهای از یک لکه بزرگ نفتی در آبهای اطراف جزیره خارک منتشر شد؛ منطقهای که مهمترین پایانه صادرات نفت ایران محسوب میشود. همزمان، گزارشهایی هم درباره آلودگیهایی در محدوده جزیرههای لاوان و مارو مسیرهای تردد نفتکشها در شمال خلیج فارس مطرح شد. با وجود اخبارهای متعدد هنوز درباره منشأ دقیق این آلودگی اجماع قطعی وجود ندارد.
طبق تصاویر ماهوارهای، لکهای نفتی در غرب جزیره خارک دیده شد که دهها کیلومتر مربع را پوشش میداد. رویترز این تصاویر را منتشر کرد و نوشت که آلودگی در نزدیکی مهمترین هاب صادرات نفت ایران دیده شده است.
با این حال، موضع رسمی در داخل ایران این بود که هیچ نشتیای از تاسیسات نفتی رخ نداده است. شرکت پایانههای نفتی ایران اعلام کرد بازرسی از مخازن، خطوط لوله، اسکلهها و نفتکشهای فعال در منطقه «هیچ نشانهای از نشت» پیدا نکرده است. همچنین گفته شد مرکز منطقهای مقابله با آلودگی دریایی (MEMAC) نیز گزارشی از نشتی ثبت نکرده است.
با وجود این چند روز بعد، شینا انصاری رئیس سازمان محیطزیست گفت بررسیها نشان میدهد منشا احتمالی آلودگی، تخلیه آب توازن یا پسماند آلوده از یک نفتکش غیرایرانی بوده است؛ نه خرابی زیرساختهای نفتی ایران. این همان سناریویی است که برخی رسانهها با عنوان “tanker waste dumping” یا تخلیه پسماند نفتکش مطرح کردند.
برخی رسانهها مانند فاکسنیوز تحلیل کردهاند که فشار محاصره دریایی و انباشت نفتکشها ایران را به سمت تخلیه نفت یا پسماند نفتی سوق داده است.
برخی کارشناسان انرژی و تحلیلگران تصاویر ماهوارهای میگویند هنوز نمیتوان احتمال آسیب به خطوط لوله زیردریایی، نشتی در فرآیند بارگیری نفت، یا خسارت غیرمستقیم ناشی از جنگ اخیر را رد کرد. از زمان شروع درگیریها، خارک چند بار در گزارشهای نظامی و رسانهای بهعنوان هدف حملات یا تهدیدها مطرح شده بود. (لینک ۱، لینک ۲، لینک ۳)
در همین دوره، یک نفتکش متعلق به شرکت ADNOC امارات نیز پس از حمله پهپادی ایران در نزدیکی عمان دچار نشت محدود سوخت شد که نشانهای از افزایش ریسک زیستمحیطی جنگ در خلیج فارس به حساب میآمد.
اما آلودگی نفتی که در اطراف جزیره لاوان و مارو (شیدو) وجود دارد مورد توافق است که در پی حمله هوایی ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ آمریکا به پالایشگاه لاوان در خلیج فارس به وجود آمده. آلودگی نفتی این منطقه و جانوران بومی آن را آلوده کرده است و نفت خام سطح سواحل جزیرههای مارو و لاوان را پوشانده است. اما باز هم هیچ یک از این خبرها با عکسهای منتشر شده در ویدیو و یا حتی شبیه آنها همراه نیست.
با این توضیحات، فکتنامه به ویدیوی منسوب به تخلیه عمدی نفت ایران در خلیج فارس نشان «نادرست» میدهد.
