ادعای نادرست کشف دارویی که در ۴۸ ساعت حافظه را ۷۰ درصد بهبود می‌بخشد

ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید دارویی کشف شده که می‌تواند در ۴۸ ساعت حافظه انسان را ۷۰ درصد بهبود بخشد. (لینک۱ ،‌ لینک۲ ، لینک۳)

براساس این ادعا «پژوهشگران» موفق شده‌اند با استفاده از یک «مولکول هوشمند» حافظه مغز را تنها در ۴۸ ساعت تقویت کنند. این ادعا می‌افزاید که دارویی به نام «ISRIB» روی موش‌ها آزمایش شده و نتایج شگفت‌انگیزی حاصل شده است. منبع این ادعا گزارشی در نشریه Science خوانده شده است.

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد که این ادعا نادرست است.

ISRIB چیست؟

مقاله‌ای که در شرح این مطالب در شبکه‌های اجتماعی به آن استناد شده است، ارتباطی به ISRIB ندارد. همچنین بر خلاف آنچه در متن ادعا نشریه Science عنوان شده، ارجاعی به وبسایت «ساینس دیلی» و در رابطه با داروی دیگری به نام GL-II-73 و تاثیر مثبت آن بر آلزایمر در موش‌هاست. در این مقاله اشاره‌ای به بهبود ۷۰ درصدی در ۴۸ ساعت وجود ندارد.

ISRIB یا «پاسخ یکپارچه استرس سلولی «یک مولکول واقعی و آزمایشگاهی است؛ اگر چه هیچ مقاله‌ علمی از آن به عنوان «مولکول هوشمند» نکرده و به عنوان یک «مهارکننده کوچک سلولی» معرفی می‌شود.

در مقاله‌ای که سال ۲۰۱۳ در eLife منتشر شد آمده ISRIB در موش‌ها می‌تواند تثبیت حافظه و توان یادگیری به دنبال داشته باشد و مطالعه‌ دیگری در سال ۲۰۲۰، گزارش می‌کند که این مولکول در موش‌های پیر، برخی نقص‌های حافظه‌ی فضایی و حافظه‌ی کاری را کاهش داده است.

مجله‌ Science در سال ۲۰۱۸ مقاله‌ای در رابطه با اثر ISRIB بر پروتئین eIF2B، منتشر کرده و گفته بخشی از مسیر «پاسخ یکپارچه‌ استرس سلولی» را مهار می‌کند. در این مقاله گفته شده ISRIB در مطالعات حیوانی با بهبود برخی عملکردهای شناختی همراه بوده، اما موضوع اصلی مقاله، سازوکار مولکولی و ساختاری این ترکیب است.

نه در این مقاله و نه در مطالعات دیگر در رابطه با ISRIB، ادعایی مانند «جوان شدن»، «ترمیم» یا «بهبود ۷۰ درصدی حافظه در ۴۸ ساعت» مطرح نشده است.

بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که کشف یک دارو منجر به بهبود ۷۰ درصدی حافظه در ۴۸ ساعت می‌شود، نشان «نادرست» می‌دهد.