ویدیوی ساختگی مصاحبه وزیر کشور سابق ترکیه درباره پناهندگی پنج هزار نیروهای امنیتی ایران به این کشور

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی بازنشر می‌شود که در آن ادعا شده مصاحبه تلویزیونی وزیر کشور سابق ترکیه را نشان می‌دهد که اذعان می‌کند پنج هزار نیروی امنیتی ایرانی با خانواده‌هایشان به ترکیه پناهنده شده‌اند. (لینک ۱، لینک ۲، لینک ۳، لینک ۴، لینک ۵)

در این ویدیو نشان داده می‌شود که علی یرلی‌کایا، وزیر کشور سابق ترکیه در مصاحبه‌ای با تلویزیون «TRT1» می‌گوید:

«در حال حاضر، ما در کشورمان میزبان بیش از ۵۰۰۰ نفر از ایرانیان سابقِ فعال در نهادهای امنیتی هستیم که به همراه خانواده‌هایشان تصمیم گرفته‌اند به ترکیه پناه بیاورند. در چارچوب روابط حسنه همسایگی، به این میهمانانی که کشور ما را به عنوان یک پناهگاه امن انتخاب کرده‌اند، حمایت‌ها و کمک‌های لازم را ارائه می‌کنیم. ما به عنوان ترکیه، در این روزهای دشوار، همان‌طور که در گذشته نیز بوده، همچنان همه ملت‌های برادر مسلمان را که در جغرافیای ما در شرایط سخت قرار دارند، بدون هیچ‌گونه تبعیض، بر پایه برادری «انصار»، در آغوش خواهیم گرفت و حمایت خواهیم کرد.»

در توضیحات این ویدیو جملاتی مانند «فرار نیروهای امنیتی از ترس مردم» و «۵۰۰۰ نیروی امنیتی به همراه خانواده از کشور گریختند.» نوشته شده است.

به نظر می‌رسد این ویدیو اولین بار در ۱۹ مارس ۲۰۲۶ (۲۸ اسفند ۱۴۰۴) در یک صفحه اینستاگرام منتشر شده باشد. در این پست، ادعا شده بود که ‏وزیر کشور سابق ترکیه این صحبت‌ها را در «بازدید از اردوگاه پناهجویانی که از ایران فرار کرده‌اند و به ترکیه آمده‌اند» عنوان کرده است.

پس از آن این ویدیو در صفحه‌های مختلف اینستاگرام با گزاره‌های کمابیش مشابه منتشر شد. روز ۳۱ مارس (۱۱ فروردین ۱۴۰۵) یک حساب کاربری در شبکه ایکس این ویدئو را همراه دو عکس دیگر منتشر کرد.

ادعای شاخ‌دار با استفاده از ویدیوی جعلی

بررسی این عکس‌ها و ویدیو نشان می‌دهد که آنها با احتمال زیاد ساخته یا دستکاری شده با هوش مصنوعی هستند.

چنین نقل قولی از علی یرلی‌کایا، وزیر کشور سابق ترکیه در هیچ منبع معتبری منتشر نشده است.

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد که این تصاویر و ویدیو تنها در شبکه‌های اجتماعی فارسی منتشر شده‌اند و اثری از آن‌ها در رسانه‌های ترکیه یا انگلیسی دیده نمی‌شود.

با وجود این که لوگوی شبکه تلویزیونی «TRT1»در بالای ویدیوی مصاحبه دیده می‌شود اما در دو ماه گذشته هیچ مصاحبه‌ای از علی یرلی‌کایا در این شبکه منتشر نشده است.

شبکه «TRT1» یکی از قدیمی‌ترین و اصلی‌ترین شبکه‌های تلویزیونی و زیرمجموعه‌ی سازمان رادیو و تلویزیون دولتی ترکیه است و معمولا اگر مصاحبه‌ای در این شبکه‌ از مقامات پخش شود بازخورد گسترده‌ای در دیگر رسانه‌ها پیدا می‌کند.

در حالی که اظهار نظر منسوب به وزیر کشور سابق ترکیه، تنها در شبکه‌های اجتماعی فارسی صحبت به میان آمده و در پورتال‌های رسمی وزارت کشور ترکیه و خبرگزاری‌هایی مانند Anadolu Agency گزارشی با این محتوا دیده نمی‌شود.

اظهارات وزیر کشور سابق و فعلی ترکیه درباره پناهندگان ایرانی

جست‌وجوهای ما نشان می‌دهد که پس از برکناری علی یرلی‌کایا از وزارت کشور ترکیه و جایگزینی مصطفی چیفتچی در یازدهم فوریه ۲۰۲۶ (۲۲ بهمن ۱۴۰۴)، او سمتی در دولت ندارد و بازدید و یا اطلاع او از کمپ‌های پناهندگان «امنیتی ایران» و توضیح خط مشی ترکیه در «دوستی و همجواری» با این پناهندگان در خط وظایف او به شمار نمی‌رود.

گرچه پیش از برکناری و در زمان وزارت هم تمرکز یرلی‌کایا بیشتر متوجه پناهندگان سوری و جلوگیری از قاچاق انسان و ورود غیرقانونی به ترکیه بود تا اظهار نظر و مصاحبه درباره پناهجویان ایرانی. (لینک ۱، لینک ۲)

اما با شروع جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا، وزیر کشور فعلی ترکیه در چند گفت‌وگو درباره احتمال آغاز موج‌های پناهندگی از ایران و راه‌های تنظیم و کنترل آن سخن گفت.

در یکی از این گفت‌وگوها، چیفتچی به کاهش تعداد ایرانی‌هایی که وارد ترکیه می‌شوند اشاره کرده و گفته بود «ورود ایرانی حدود یک‌سوم کاهش یافته و دلیل اصلی آن، محدودیت‌هایی است که دولت ایران برای خروج شهروندانش اعمال کرده است.» او تأکید کرد که این کاهش ناشی از سیاست ترکیه نیست، بلکه ایران مانع خروج شده است.

در گفت‌وگوی دیگری وزیر کشور فعلی تاکید کرده که با وجود تنش‌ها در منطقه، هنوز موج گسترده‌ای از پناهجویان ایرانی وارد ترکیه نشده‌اند. او اشاره کرده که در برخی موارد حتی تعداد افرادی که از ترکیه به ایران بازمی‌گردند با ورودی‌ها برابری می‌کند یا بیشتر است، که نشان می‌دهد فعلا مهاجرت در حد بحران نیست.

در هیچ یک از مصاحبه‌های او یا منابع دیگر اشاره‌ای به ورود «نیروهای امنیتی ایران و خانواده‌هایشان به ترکیه» به عنوان پناهنده نشده است.

تعداد ایرانیان ترکیه

تعداد ایرانیان ساکن ترکیه و کسانی که برای پناهندگی در این کشور ساکن هستند به دلیل آمد و رفت‌های مداوم به طور دقیق قابل ارزیابی و اندازه‌گیری نیست.

طبق گزارش‌های رسمی اداره مدیریت مهاجرت ترکیه (PMM) است که در رسانه‌های بین‌المللی و محلی بازتاب داشته ترکیه در حال حاضر میزبان بیش از ۷۴ هزار ایرانی با مجوز اقامت و حدود ۵ هزار پناهنده به‌رسمیت شناخته شده است.

ادعای منسوب به وزیر کشور سابق ترکیه، تعداد پناهندگان «امنیتی» وارد شده را برابر کل پناهندگانی که اکنون در ترکیه هستند عنوان کرده است که این به وضوح نادرست است.

از سوی دیگر بر خلاف ادعای مطرح شده که مصاحبه به زمان بازدید از «کمپ ایرانیان» نسبت داده شده است، در ترکیه کمپ‌هایی برای اسکان پناهجویان ایرانی وجود ندارد.

ترکیه از سیستم «اقامت در شهرهای اقماری» (Satellite Cities) استفاده می‌کند که در آن پناهندگان پس از ثبت‌نام در اداره مهاجرت، به یکی از شهرهای تعیین‌شده اعزام می‌شوند و باید خودشان محل اقامتی پیدا کنند. کمپ‌هایی که وجود دارند مربوط به مراکز نگهداری برای دیپورت هستند که بدون تفکیک ملیتی و تا زمان بازگرداندن فرد به کشورش محل اسکانی موقت به شمار می‌رود.

تنها در زمان جنگ سوریه به دلیل شرایط خاص و ورود گروهی و میلیونی افراد به ترکیه کمپ‌های ویژه برای آن‌ها در نظر گرفته شد.

از این رو با توجه به اطلاعات موجود فکت‌نامه، به مصاحبه منسوب به وزیر کشور سابق ترکیه درباره پناهندگی پنج هزار نیروی امنیتی به ترکیه نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.