ویدیوی صداوسیما از «نفتکش منتظر در تنگه هرمز»، مربوط به یک کشتی ایرانی است

حساب کاربری صدا و سیمای جمهوری اسلامی به زبان انگلیسی در شبکه اجتماعی ایکس، روز ۲۲ مارس (۲ فروردین) ویدئویی منتشر کرد که دو نفر سوار بر قایق، به یک کشتی نفتکش اشاره می‌کنند و مدعی می‌شوند که این کشتی منتظر اجازه جمهوری اسلامی برای گذر از تنگه هرمز است. در ادامه ویدیو، ادعا می‌شود که بیش از ۴۰ کشتی منتظر هستند تا جمهوری اسلامی اجازه گذر آن‌ها از تنگه هرمز را صادر کند.

پس از انتشار این ویدیو، تانکر ترکرز (Tanker Trackers) با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که تانکر نفتکشی که در این ویدیو اشاره می‌شود، در واقع کشتی NAVARZ متعلق به شرکت ملی نفتکش ایران است که از تاریخ ۱۳ مارس ۲۰۲۵ در نزدیکی جزیره هرمز لنگر انداخته است. تانکر ترکرز می‌گوید موقعیت این نفتکش، از آن تاریخ تاکنون در جنوب جزیره هرمز بوده است.

تانکر ترکرز اعلام کرده کشتی که در ویدیو دیده می‌شود، NAVARZ است. هرچند به دلیل پوسیدگی رنگ بدنه و نبود شناسه‌های استاندارد موجود برای شناور (نام کشتی که معمولا بر روی آن درج می‌شود)، نمی‌توان با قاطعیت این مطلب را بر اساس ویدیو تایید کرد، اما آنچه در ویدیو می‌بینیم، با تصاویری که از تانکر NAVARZ در دسترس است، همخوانی دارد.

توضیح تصاویر: تصاویر آرشیوی از سوپر تانکر NAVARZ (با نام‌های ثبت‌شده سابق)

کشتی NAVARZ (با شماره IMO 9079078)، یک سوپر تانکر VLCC متعلق به شرکت ملی نفتکش ایران (NITC) است که از سال ۲۰۱۶ تاکنون با پرچم جمهوری اسلامی ایران تردد می‌کند.

این کشتی که در سال ۱۹۹۶ ساخته شده، پیش از آن تحت نام‌های مختلفی مانند NOAH، ELITE، VOYAGER و NAPOLI فعالیت داشت و پرچم‌هایی از کشورهای مالتا، تووالو و تانزانیا را به خود دیده بود (اغلب برای دور زدن تحریم‌ها)، اما از سال ۲۰۱۶ با تغییر نام به NAVARZ، به طور رسمی زیر پرچم جمهوری اسلامی ایران ثبت شده و MMSI آن 422075200 با کد کال‌ساین EPDN6 است. این تغییر، بخشی از سیاست ناوگان ایرانی برای بازگشت به پرچم ملی پس از دوره‌های استفاده از پرچم‌های پوششی (flag of convenience) بوده و به همین دلیل هم تاکنون در لیست تحریم‌های آمریکا (OFAC) قرار دارد.

این کشتی برای مدت زیادی در آب بوده و به همین دلیل رنگ بدنه آن به مرور کنده شده است. دلایلی چون تماس طولانی‌مدت با آب دریا، امواج، نمک، اشعه فرابنفش UV خورشید و حرکت کشتی، می‌تواند باعث شود رنگ بدنه آن به مرور از بین برود.

برای تانکرها (نفت‌کش‌ها، به‌خصوص crude oil tankers یا تانکرهای نفت خام)، رنگ‌آمیزی مجدد بدنه (به‌ویژه پوشش ضد خزه antifouling و ضد خوردگی زیر خط آب) معمولاً هر ۲.۵ تا ۵ سال یک بار انجام می‌شود و اغلب همزمان با dry-docking (خشک‌داک) اجباری رخ می‌دهد.

طبق مقررات SOLAS سازمان IMO، کشتی‌های باری (از جمله تانکرها) باید حداقل دو بار بررسی بدنه زیر آب در هر ۵ سال داشته باشند، که یکی از آنها معمولاً dry-docking کامل است و فاصله بین دو بررسی نباید بیش از ۳۶ ماه باشد. بنابراین، dry-docking و رنگ‌آمیزی کامل اغلب هر ۲.۵ تا ۳ سال (intermediate survey) یا هر ۵ سال (special/renewal survey) انجام می‌گیرد؛ جایی که بدنه کاملاً شستشو، sandblast (بلاستینگ) و دوباره پوشش ضد خزه و ضدخوردگیزده می‌شود.

وضعیت باری تانکر

با توجه به خط پلیمسول تانکر (نوار قرمزرنگی که روی بدنه دیده می‌شود) که در حد بالاتری از آب قرار دارد، می‌توان گفت این کشتی خالی از هرگونه نفت است. در زمانی که کشتی با نفت بارگیری می‌شود، بخش قابل توجهی از بخش قرمز رنگ کشتی به زیر آب می‌رود و در نتیجه دیده نمی‌شود.

توضیح تصویر: نمونه تانکر حامل محموله نفت

توضیح تصویر: نمونه تانکر بدون محموله (خالی)

خط پلیمسول (Plimsoll line) یا خط بارگیری بین‌المللی، علامتی مرجع روی بدنه کشتی است که حداکثر عمق مجاز غوطه‌وری (draft) کشتی را هنگام بارگیری نشان می‌دهد. این خط برای جلوگیری از بار بیش از حد طراحی شده و ایمنی کشتی، ثبات و شناوری کافی را تضمین می‌کند.

موقعیت این خط بسته به ابعاد کشتی، نوع بار، فصل سال و چگالی آب (شور یا شیرین) متفاوت است. در آب‌های گرمسیری و شیرین، اجازه بارگیری بیشتر (عمق بیشتر) وجود دارد، اما در شرایط سخت مانند زمستان اقیانوس اطلس شمالی، محدودیت شدیدتر است تا کشتی در برابر امواج و طوفان مقاوم بماند.

در مجموع، این ویدئو نمی‌تواند شواهد معتبری برای ادعای «انتظار گسترده کشتی‌های خارجی در تنگه هرمز» ارائه دهد و به نظر می‌رسد بخشی از تلاش رسانه‌ای جمهوری اسلامی برای نمایش کنترلش بر تنگه باشد.

هرچند در شرایط جنگی فعلی، عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز به شدت محدود شده و در عمل این جمهوری اسلامی است که انتخاب می‌کند کدام شناورها اجازه عبور داشته باشند؛ با این حال، این ویدئوی خاص، شواهد مستقیمی برای این مساله و همچنین ادعای «بیش از ۴۰ کشتی منتظر در تنگه هرمز» ارائه نمی‌دهد.

با این توضیحات، این ادعا که کشتی مورد اشاره در ویدیو، مربوط به یکی از کشتی‌های خارجیِ منتظر مانده در تنگه هرمز است، «نادرست» است.