ادعای نادرست نمایش پرچم اسرائیل با پروجکشن در شهرک اکباتان

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌شود مربوط به نمایش پرچم اسرائیل روی یکی از بلوک‌های شهرک اکباتان در تهران است. (لینک۱ ، لینک۲ ، لینک۳ ، لینک۴ ، لینک۵)

این ویدیو به طور گسترده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی فارسی و غیرفارسی زبان نیز بازنشر شده است. رسانه‌هایی از جمله صدای آمریکا نیز این ادعا را اگرچه مستقلا تایید نکرده اما به نقل از شبکه‌های اجتماعی، منتشر کرده است. بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد که این ادعا نادرست است.

ویدیو کجا را نشان می‌دهد؟

به نظر می‌رسد که فردی، پیاده، یا سوار بر یک وسیله نقلیه در حالی که از شیبی ملایم به سمت پایین، در حرکت است، از زاویه سمت چپ خود فیلم می‌گیرد. در فیلم، یک پرچم اسرائیل را بر بر بلوک میانی یک مجموعه U شکل می‌بینیم. ما بلوک‌های U شکل شهرک اکباتان را بررسی کردیم تا بببینیم کدام یک از آن‌ها با محتوای این ویدیو مطابقت دارد.

با جستجوی معکوس اسکرین‌شات این ویدیو، ما به یک ویدیو رسیدیم که در شب ۹ اسفند (۲۸ فوریه) از اکباتان منتشر شده‌بود. این ویدیو که لحظات شادی مردم را بعد از اعلام خبر کشته شدن علی‌خامنه‌ای در اکباتان ثبت کرده‌است.

هم‌اندازه بودن ارتفاع برج‌ها نشان می‌دهد این محل در فاز ۲ اکباتان است و انعکاس صدای شادی نشان می‌دهد که در فضایی میان ساختمان‌هاست نه بیرون آنها.

براساس ظاهر ساختمان و قرار گرفتن محل یکی از ورودی‌های از ساختمانی که فیلم‌بردار در آن قرار دارد، و باغچه ‌‌گردی که در پایین برج دیده می‌شود، محل فیلم‌بردار در این ویدیو بلوک ۶ است و در مقابل آن بلوک ۵ دیده می‌شود.

35°42'43.9"N 51°18'19.0"E

بنابراین جایی که ادعا شده پرچم اسراییل روی آن نقش بسته باید نمای داخلی بلوک ۵ باشد.

در ویدیو چه می‌بینیم؟

در ویدیوی یوتیوب (بدون پرچم)، وقتی دوربین به سمت بلوک ۵، الگوی پنجره‌های روشن و پرده‌های کشیده شده و لامپ‌های رنگی را می‌توان دید. با مقایسه این الگوها در هر دو ویدیو می‌ببینیم که پنجره‌های با لامپ روشن، رنگ پرده‌ها یا لامپ‌ها و… همه کاملا منطبق است.

زمان ویدیو کی است؟

در ویدیوی بدون پرچم در دقیقه ۱:۰۸ صدای سوت کسی را می‌شنویم که تلاش می‌کند سوت بلبلی بزند و بعد از دو بار تلاش ناموفق، بار سوم یک سوت بلند و طولانی می‌زند. در ویدیوی پرچم اسرائیل دقیقا همین دو تلاش ناموفق و سپس سوت بلبلی بلند، شنیده می‌شود.

این نشان می‌دهد فیلم‌بردار ویدیویی که در آن پرچم اسرائیل دیده می‌شود و فیلم‌بردار ویدیوی شادی مردم دو نفر هستند که یک وضعیت را از دو زاویه مختلف به تصویر کشیده‌اند. در این میان ویدیوی قدیمی‌تر بدون پرچم اسرائیل دیده می‌شود.

تطابق عناصر دیداری و شنیداری این دو ویدیو به ما اطمینان می‌دهد که یک ساختمان را در یک زمان و از دو نقطه متفاوت می‌بینیم و اینکه ویدیوی دوم که پرچم اسرائیل روی بلوک ۵ نقش بسته، با جلوه‌های ویژه (CGI) دستکاری شده و پرچم اسرائیل به آن اضافه شده‌است.

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها منتشر شده که در آن پرچم اسرائیل را روی دیوار یکی از بلوک‌های شهرک اکباتان در تهران می‌بینیم؛ به طوری که به نظر می‌رسد با ویدئو پروژکتور روی دیوار انداخته شده است.

با اطمینان می‌توان گفت که این پرچم، بعدا به ویدیوی اصلی اضافه شده است:

۱- شامگاه ۹ اسفند ویدیوی دیگری از همان مکان (از زاویه بلوک روبرو) منتشر شده که در آن صدای مردم را در حال شادی برای کشته شدن علی خامنه‌ای شنیده می‌شود. ثانیه‌هایی از صدای آن ویدیو دقیقا در ویدیوی پرچم اسرائیل نیز شنیده می‌شود.

۲- از طرف دیگر، الگوی پنجره‌های روشن و خاموش در این دو ویدیو دقیقا و بطور کامل، یکسان است که نشان می‌دهد این دو ویدیو در یک زمان و از سوی دو کاربر مختلف ضبط شده‌اند؛ اما نکته اینجاست که در ویدیوی ۹ اسفند، هیچ پرچمی روی دیوار دیده نمی‌شود.

۳- به دلایل بالا، این را می‌دانیم که پرچم اسرائیل، به یک ویدیوی واقعیِ بدون پرچم، اضافه شده است؛ اما کیفیت تصویرِ این ویدیو، نوع حرکت دوربین، سایه‌ها، انعکاس نور چراغ در لنز دوربین، قرار گرفتنِ درستِ درختان بین دوربین و پرچم و تمام عناصر دیگر تصویر، نشان می‌دهد که با چیزی فراتر از دستکاری هوش مصنوعی مواجهیم. اگر این ویدیو با هوش مصنوعی دستکاری شده بود، انتظار داشتیم که نشانه‌ای از خود بر جای بگذارد، اما آنچه در این ویدیو شاهدیم، حرفه‌ای‌تر از هوش مصنوعی و به احتمال زیاد، نوعی «جلوه‌های ویژه بصری» است.

بنابراین فکت‌نامه به ویدیویی که در آن پرچم اسرائیل روی یکی از ساختمان های شهرک اکباتان نقش بسته‌است، نشان نادرست می‌دهد.