ادعای نادرست کشته شدن یک خواهر و برادر به نام‌های دیدار و روشنا آراج در اعتراضات

ادعایی در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده که می‌گوید یک خواهر و برادر در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، که پدرشان هم در اعتراضات ۱۳۸۸ اعدام شده، کشته شده‌اند. (لینک۱ ، لینک۲ ، لینک۳ ، لینک۴ ،‌لینک۵ ،‌ لینک۶ ، لینک۷ ، لینک۸ ، لینک۹)

براساس این ادعا، دیدار و روشنا آراج خواهر و برادر ۱۶ و ۲۱ ساله‌ای بودند که پدرشان در جریان اعتراضات ۱۳۸۸ اعدام شده و مادرشان خودکشی کرده بود و روز ۱۹ دی‌ماه زمانی که مامورین قصد بازداشت برادر را داشتند، خواهرش به کمک او رفته اما هر دو کشته‌ شده‌اند. این ادعا می‌افزاید که دختر خاله این خواهر و برادر این روایت را نقل کرده است.

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد این ادعا نادرست است.

چه کسی اولین‌بار این ادعا را مطرح کرده است؟

این ادعا اولین‌بار در توییتر از جانب یک حساب کاربری که در سال ۲۰۲۵ ساخته شده و ساکن ایران است، منتشر شده. این حساب کاربری از ماه اوت ۲۰۲۵ تا روز ۲۰ فوریه ۲۰۲۶، در طول ۲۰۴ روز ۱۴۸۹ توییت منتشر کرده است. این کاربر تنها در ۲۴ ساعت اخیر، بیش از ۶۵ مطلب منتشر کرده است؛ این عدد برای روزهای اعتراضات ۱۴۰۴ در برخی از روزها به بیش از یکصد توییت می‌رسد. این الگو به رفتار ربات‌های آنلاین یا حساب‌های ناامن شباهت دارد.

آیا تصویر متعلق به دیدار و روشنا آراج است؟

هیچ‌کدام از منابع معتبر و قابل استناد، پیش از این نامی از «روشنا» یا «دیدار» با نام خانوادگی «آراج» منتشر نکرده‌اند. همچنین در اسناد و گزارش‌های رسانه‌ها یا نهادهای حقوق بشری اسمی از شخصی به نام «آراج» که در جریان اعتراضات ۱۳۸۸ اعدام شده باشد، وجود ندارد.

در جریان اعتراضات ۱۳۸۸ دو جوان به نام‌های محمدرضا علی‌زمانی و آرش رحمانی‌پور اعدام شدند. به فاصله کمتر از یک سال از اعتراضات، پنج زندانی سیاسی دیگر نیز به نام‌های فرزاد کمانگر، علی حیدریان، شیرین ‌علم‌هولی، فرهاد وکیلی و علی اسلامیان اعدام شدند. در میان زندانیان و اعدام‌شدگان سال ۱۳۸۸ تا امروز نام «آراج» به چشم نمی‌خورد.

در پایگاه‌های آماری نام‌های خانوادگی مانند فوربیرز، نام آراج ثبت شده و بر اساس داده‌های این مرکز در ایران ۶۲۵ نفر با این اسم وجود دارند؛ اما این اسم در جستجوهای ما در منابع حقوق بشری و رسانه‌های فارسی زبان وجود نداشت.

از سوی دیگر چهار وب‌سایت تشخیص هوش مصنوعی این تصویر را ساختگی تشخیص داده‌اند. (لینک۱ ، لینک۲ ، لینک۳ ، لینک۴)

همچنین یک کاربر در توییتر مدعی است که تصویر سمت راست متعلق به یک بازیگر اهل فیلیپین است.

در جریان سرکوب هولناک اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، ده‌ها هزار نفر از جمله در مواردی چند عضو از یک خانواده، کشته شدند. روایت‌های نادرستی همچون این ادعا، اعتبار روایت‌های واقعی را مخدوش می‌کند.

بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که روشنا و دیدار آراج، خواهر و برادری که فرزندان یک پدر اعدامی در سال ۱۳۸۸ بودند، در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ کشته شده‌اند، نشان «نادرست» می‌دهد.