انتساب تصاویر ساختگی به توانایی نظامی ایران

در روزهای اخیر و در بحبوحه تنش‌ها میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، مجموعه‌ای از ویدیوها در شبکه‌های اجتماعی به طور گسترده دست به دست می‌شوند و ادعا می‌کنند «توانایی نظامی» ایران را نشان می‌دهند ( لینک۱ ، لینک۲ ، لینک۳ ،‌ لینک۴ ، لینک۵ ، لینک۶ ، لینک۷ ، لینک۸ ، لینک۹ ، لینک۱۰ ، لینک۱۱ ، لینک۱۲ ، لینک۱۳ ، لینک۱۴ ، لینک۱۵ ، لینک۱۶ ، لینک۱۷ ، لینک۱۸ ، لینک۱۹ ، لینک۲۰ ، لینک۲۱ ، لینک۲۲).

در این ویدیوها شاهد تصاویری منتسب به موشک‌های بالستیک، خیبر، ناوهای نیروی دریایی سپاه از جمله ناو شهید باقری، حرکت تریلی‌های حامل موشک‌ها، ردیف موشک‌اندازها و تصاویری نظیر آنها هستیم. در شرح برخی از این ویدیوها مطلبی به زبان انگلیسی درباره «گرت بیل» بازیکن فوتبال آمده است.

بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد تمام این ویدیوها ساخته هوش مصنوعی هستند و هیچ کدام آنها واقعی نیست.

چه حساب‌هایی این ویدیوهای ساختگی را منتشر کرده‌اند؟

یکی از حساب‌هایی که به طور گسترده از از بهمن ماه به طور گسترده در حال انتشار ویدیوهای ساخته شده با هوش مصنوعی و انتساب آنها به توانایی نظامی ایران است، «کلیپ احساسی» نام دارد. این حساب کاربری از ایران اداره می‌شود، ۱۵۴ هزار دنبال کننده دارد و در اکتبر ۲۰۲۳ ساخته شده است. با این وجود به نظر می‌رسد کلیه محتوای منتشر شده پیش از دسامبر ۲۰۲۵ را پاک کرده باشد.

اولین ویدیویی که در این اکانت دیده می‌شود، ارتباطی با مسائل سیاسی یا نظامی ندارد:

بعد از انتشار این پست، این صفحه در دوماه بیش از ۱۲۰ مطلب با محوریت ایده‌های نزدیک به جمهوری اسلامی از جمله ده‌ها ویدیوی جعلی منتسب ته توان نظامی ایران منتشر کرده است.

یکی دیگر از صفحاتی که در دسامبر ۲۰۲۵ ساخته شده، یک بار نام کاربری‌اش را تغییر داده است.

این حساب که «ایرانیان۲۱» نام دارد از ششم دسامبر ۲۰۲۵ تا پنجم ژانویه ۲۰۲۶، ۴۶ مطلب با محتوای جنسی منتشر کرده است؛ اما از پنجم فوریه ۲۰۲۶ در کمتر از ۲۴ ساعت چهار مطلب منتشر کرده و آنها را به توانایی نظامی ایران برای حمله به آمریکا و اسرائیل نسبت داده است. از این چهار مطلب، سه مورد با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند و یکی قدیمی است و به آوریل ۲۰۲۵ باز می‌گردد.

برای نمونه این ویدیو آشکارا جعلی است و یک کاربر دیگر به این که با چه ابزاری ساخته شده اشاره کرده است. اگرچه نوع خودروها و حرکت یک هواپیمای غول‌پیکر در یک بزرگراه شواهد روشنی برای زیر سوال بردن آن هستند.

این صفحه در یکی دیگر از مطالبش که سایر صفحات نیز بازنشر کرده‌اند ادعا می‌کند موشک خیبر را در حال پرتاب نشان می‌دهد در صورتی که اسم «خیبر» بر بدنه آن نادرست نوشته شده.

یا در یکی دیگر از ویدیوها برخی از المان‌ها به وضوح تغییر می‌کنند.

در دیگر ویدیوهای بازنشر شده شاهد حرکت اریب کامیون‌ها، پرچم‌هایی که شباهتی به پرچم جمهوری اسلامی ندارند، انسان‌هایی که در فریم‌های مختلف ناپدید می‌شوند و… هستیم.

در شرح برخی از این مطالب، متنی درباره گرت بیل بازیکن فوتبال آمده است و از توانایی و سرعت او در زمین فوتبال تمجید کرده است. ممکن است این کپشن نامرتبط برای پیشگیری از شناسایی مطلب از جانب الگوریتم‌های اینستاگرام برای محتوای نادرست باشد. اتحادیه اروپا به طور خاص قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای برخی محتواها تعیین کرده که شبکه‌های اجتماعی باید از آنها پیروی کنند.

هدف از انتشار این ویدیوها چیست؟

بدون دسترسی به پشت صحنه مدیریت این حساب‌ها و زنجیره تولید و بازنشر آنها، نمی‌توان با قطعیت هدف منتشرکنندگان این ویدیوها را فهمید. با این وجود پژوهش‌ها پیرامون محتوای جعلی و دستکاری شده، نشان می‌دهد چنین ویدیوهایی در دوران تنش و بحران‌های سیاسی یا اجتماعی علاوه بر ایجاد ابهام در فضای خبری، منجر به تحریک احساسات جمعی می‌شوند و ادراک عمومی را نسبت به قدرت و تهدیدات واقعی مخدوش می‌کنند.

بنابراین فکت‌نامه به ویدیوهایی که در آنها با استفاده از هوش مصنوعی، توانایی نظامی جمهوری اسلامی را نشان می‌دهند، نشان «نادرست» می‌دهد.