برو به محتوای اصلی
  • فکت‌نامه چیست؟
  • روش کار ما
English
پادکست
جستجو
خانهفکت‌خانهدرستی‌سنجی
مطبوعات و رسانه‌ها

مطبوعات و رسانه‌ها

نشریات چاپی و آنلاین

۳۰ درصد دختران دبیرستانی در کشور به مدرسه نمی‌روند.

درستی‌سنجی

زمان خواندن: ۲ دقیقه

نادرست

تسنیم

نقل قول نادرست از یک جمعیت‌شناس درباره نرخ پوشش تحصیلی دختران

اگر وقت ندارید …

  • بسیاری از رسانه‌های فارسی‌زبان در داخل و خارج از ایران به نقل از شهلا کاظمی‌پور، جمعیت‌شناس نوشته‌اند: «۳۰ درصد دختران دبیرستانی در کشور به مدرسه نمی‌روند.»
  • دو سال پیش هم آمارهای مشابهی به نقل از این کارشناس در رسانه‌ها منتشر شده است. با این حال خانم کاظمی‌پور به فکت‌نامه می‌گوید که این آمار به اشتباه از او نقل شده.
  • این آمار نادرست است و با جمعیت دختران در سن تحصیل مقاطع متوسطه اول و دوم و تعداد دانش‌‌اموزان دختر اختلاف قابل ملاحظه‌ای دارد
  • بر اساس آمارهای رسمی در سال تحصیلی ۰۲-۱۴۰۱، نرخ پوشش تحصیلی برای دختران در مقطع متوسطه اول ۹۴ درصد و در مقطع متوسطه دوم کمی بیش از ۸۱ درصد است.

خبرگزاری ایسنا، در گزارشی به تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۳، به نقل از شهلا کاظمی‌پور، جمعیت‌شناس نوشته است:

«نرخ برای پوشش تحصیلی دختران در مقطع راهنمایی به حدود ۸۲ درصد و در مقطع دبیرستان به حدود ۷۰ درصد کاهش پیدا می‌کند. به عبارتی ۳۰ درصد دختران دبیرستانی در کشور به مدرسه نمی‌روند » (لینک بایگانی)

در این گزارش آمارهایی زیادی درباره وضعیت زنان ارائه شده، در مقیاس گسترده‌ای در رسانه‌های فارسی‌زبان در داخل و خارج از کشور بازتاب داشته است. به عنوان نمونه می‌توان به همشهری‌آنلاین (بایگانی) در داخل و شبکه ایران‌اینترنشنال (بایگانی) و کیهان لندن (بایگانی) در خارج از کشور اشاره کرد.

برای اطمینان از صحت این آمار، با ایمیل خانم دکتر کاظمی‌پور تماس گرفتیم که در پاسخ به ما گفته شد «آماری که از من نقل قول شده اشتباه است.»

با این حال جست‌وجوهای ما نشان می‌دهد عین همین آمار در سال‌های گذشته نیز به نقل از خانم کاظمی‌پور در رسانه‌ها دست‌به‌دست و منتشر شده است.

به عنوان نمونه می‌توان به آمارهای مشابهی اشاره کرد که دو سال پیش در تاریخ ۸ آبان ۱۴۰۱ در خبرگزاری ایسنا (بایگانی) در منتشر شده و در رسانه‌های داخل و خارج (مانند همشهری (بایگانی) در داخل، رادیو فردا (بایگانی) در خارج) از کشور کشور بازتاب داشته است.

اما صرف نظر از این آیا این آمار درست است؟

برای پاسخ به این سوال هیچ راهی به جز مراجعه به آمارهای رسمی نیست. بر اساس اطلاعات منتشر شده در آخرین گزارش وضعیت اجتماعی و فرهنگی ایران در پاییز ۱۴۰۲ (بایگانی)، نرخ «پوشش تحصیلی» دختران مقطع متوسطه اول ۹۴ درصد و در مقطع متوسطه دوم حدود ۸۲ درصد است. این نرخ حاصل تقسیم جمعیت دانش‌آموزان دختر در مقاطع متوسطه اول و دوم به جمعیت دختران ۱۲ تا ۱۴ سال (برای متوسطه اول) و ۱۵ تا ۱۷ سال (برای متوسطه دوم) است.

در این گزارش درستی‌سنجی، برای سنجش نرخ پوشش تحصیلی دختران از نرخ «پوشش تحصیلی ظاهری» استفاده شد. به جز این شاخص‌ (بایگانی) دیگری هم با عنوان نرخ «پوشش تحصیلی واقعی» تحصیلی وجود دارد که سن افراد مشغول به تحصیل در هر مقطع را محاسبه می‌کند. نحوه محاسبه این شاخص کمی پیچیده‌تر و نیازمند دسترسی به داده‌های خامی است که در دسترس ما قرار ندارد، اما بر اساس اعداد و ارقامی که آموزش و پرورش به مرکز آمار ایران ارائه کرده است، اختلاف این دو شاخص در مقطع متوسطه دوم چند دهم واحد درصد و در مقطع متوسطه اول حدود ۳ واحد درصد است. یعنی عملا تفاوت معنی‌داری در این میان وجود ندارد که در برآورد کلی نرخ پوشش تحصیلی تغییری ایجاد کند.

چنانکه پیدا است این آمار اختلاف قابل ملاحظه‌ای با آمار منتشر شده در رسانه‌ها دارد، به همین دلیل فکت‌نامه به این گزاره که «۳۰ درصد دختران دبیرستانی در کشور به مدرسه نمی‌روند» نشان نادرست می‌دهد.

نادرست

گفته یا آمار، نادرست است یا دست‌کم سندی معتبر آن را رد می‌کند.

درباره نشان‌های میرزاروش کار ما
پرش به فهرست

فکت‌نامه

فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره ایران است.

درباره ما

  • فکت‌نامه چیست؟
  • روش کار ما
  • نشان‌های میرزا
  • تیم ما

پروژه‌ای از

حریم خصوصی

این وبسایت تحت پروانه کریتیو کامنز اختیار-غیرتجاری اشتراک همانند 4.0 بین المللی است.